مفهوم و مبانای مسئولیت کیفری نقصان یافته: رویکردی تحلیلی و تطبیقی

مسئولیت کیفری نقصان یافته، مفهومی میانی میان مسئولیت کامل و عدم مسئولیت کامل است که امکان درک دقیق تری از واکنش کیفری در برابر مرتکبان دارای اختلالات روانی یا روان شناختی را فراهم می سازد. این نظریه در برخی نظام های حقوقی از جمله حقوق فرانسه پذیرفته شده و به مراجع قضایی اجازه می دهد تا در موارد خاص، مسئولیت مرتکب را کاهش دهند بدون آنکه وی را به طور کامل فاقد مسئولیت تلقی کنند. در حقوق کیفری ایران، نظام موجود بر دوگانه استوار است و امکان پذیرش درجات میانی غیرمسئول یا مسئول ی مسئولیت، مانند مسئولیت نقصان یافته، به صورت رسمی پیش بینی نشده است. با این حال، نیاز به شناسایی این وضعیت میانی با توجه به پیشرفت های روانپزشکی، تحولات جهانی، و عدالت کیفری احساس می شود. در این مقاله، ضمن بررسی مفهومی و مبنایی مسئولیت نقصان یافته، جایگاه آن در حقوق فرانسه تحلیل شده و خلا آن در حقوق ایران به نقد کشیده می شود. در پایان، پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین کیفری ایران با هدف پذیرش درجات میانی مسئولیت کیفری ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری نقصان یافته ، اختلال روانی ، حقوق ایران ، حقوق فرانسه ، عدالت کیفری ، ظرفیت مسئولیت ، مسئولیت نسبی