بررسی فقهی سقط جنین در اسلام

سقط جنین از جمله مسایلی است که محصول تحولات علمی پزشکی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است و ارتباط تنگاتنگی با مفهوم نوین سلامت، انفجار جمعیت، محدودیت منابع، حقوق و آزادی زنان، مصالح دولتها و ... دارد. البته سقط جنین، انحراف و کجروی جدید اجتماعی محسوب نمی شود بلکه رویه و عملی است که در طول تاریخ با جوامع بشری همراه بوده است. متاسفانه در دورانی که سقط جنین در سطح قابل توجهی در جریان داشت به موضوعی سیاه و زیرزمینی تبدیل شده بود که تهدید سلامت جسمی و روحی، تمایل به خودکشی و انزوا طلبی بین زنان از عوارض آن بوده و هست. به دنبال مواجهه با چنین عواقبی و در پی شکل گیری جنبش های آزادی خواهانه و تغییر نگرش به مسئله حقوق جنین و مادر و نیز تاکید و استناد بر مصالح اجتماعی، اقتصادی منبعث از پیش فرضهای اخلاق ماتریالیستی و انگاره های سکوالر بسیاری از کشورها با تجویز هرچه بیشتر سقط درمانی در صدد کاهش مرگهای ناشی از سقط جنین غیر بهداشتی و غیر قانونی برآمدند؛ اما هنوز هم در بسیاری از نقاط جهان، بحث های جنجالی پیرامون قانونی و اخلاقی بودن یا نبودن سقط جنین وجود دارد! در این میان سقط جنین در آیینه شرع و به تبع آن در نظام های حقوقی مبتنی بر شریعت با محدودیت های فراوانی پذیرفته شده است. از جمله در دین اسلام و مذاهب مختلف آن می توان این منع و تحذیر از اسقاط جنین و تحدید اختیار در خاتمه به حیات او را به وضوح در عقاید فقها مشاهده کرد. در جایی که سقط جنین با ارتکاب عمل مجرمانه عامدا یا سهوا منجر به تجاوز به حق می شود (خصوصا حق مادر)، هیچ یک از نظام های حقوقی اعم از لیبرال، سکوالر و دین محور تردیدی در جرم انگاری و تنبیه خاطی نورزیده اند؛ اما سوال اینجاست که در مواردی که با رضایت مادر یا والدین سقط جنین صورت می گیرد و مصالح جمعی و فردی نیز در گرو تجویز آن است آیا کماکان پاسخ شرع و به تبع آن قانون تحریم خواهد بود یا تجویز؟ و اگر شق اخیر مورد پذیرش است، محدوده این تجویز تا کجاست؟

کلیدواژه ها:

سقط جنین ، مفهوم نوین سلامت ، انفجار جمعیت ، محدودیت منابع