مالکیت فکری هوش مصنوعی در فقه و حقوق

قرن حاضر با تحولات شگرف فناوری، به ویژه در زمینه هوش مصنوعی، روبه رو می باشد؛ فناوری نوظهوری که نیاز به بررسی جایگاه مالکیت فکری آن در چارچوب فقهی و حقوقی الزامی به نظر می رسد. پژوهش حاضر با هدف شناخت فقهی و حقوقی مالکیت فکری هوش مصنوعی و تحلیل مبانی آن، به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. در ابتدا، ماهیت هوش مصنوعی و انواع آن در دو دسته بررسی می شود، سپس در فقه به واکاوی مفهوم مال و شرایط مالیت پرداخته می شود. همچنین ویژگی های مال و تاکید بر اختصاصی و کمیاب بودن آن مورد توجه است. سپس با استناد به دیدگاه مثبت فقها به مالکیت فکری و برپایه قواعدی مانند لاضرر، مالکیت فکری مورد ارزیابی فقهی قرار می گیرد. در بخش حقوقی، مالکیت فکری به شیوه تطبیقی به ویژه بر اساس قوانین موجود در ایران مانند قانون حمایت از حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان تحلیل شده و مالکیت فکری مورد تایید قرار می گیرد. در شرایط فعلی، مالکیت هوش مصنوعی به شرکت سازنده آن تعلق می گیرد که نقش خالق را دارد و نتیجه گیری می شود که هوش مصنوعی، به ویژه انواع اختصاصی، از نظر فقهی و حقوقی مال محسوب شده و برای آن قائل به مالکیت فکری می شویم که سبب نظم حقوقی و حمایت از پدیدآورندگان به عنوان مالک می شود. همچنین در این راستا نیازمند تدوین قوانین جدید نیز می باشیم.

کلیدواژه ها:

مالکیت فکری ، هوش مصنوعی ، مالکیت