اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تنظیم هیجانات و نشخوار فکری دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهر ایلام

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) به عنوان یک رویکرد روان درمانی نوین، با ترکیب اصول شناختی و تمرینات ذهن آگاهی، در سال های اخیر برای بهبود سلامت روان در گروه های مختلف، از جمله دانش آموزان، مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی MBCT بر تنظیم هیجانات و کاهش نشخوار فکری در دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول انجام شد. مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر پایه های هفتم تا نهم در شهر ایلام بود که از میان آن ها، ۶۰ نفر به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای (هفتگی) تحت مداخله MBCT قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تنظیم هیجانات گراس و جان (۲۰۰۳) و پرسشنامه نشخوار فکری نولن-هوکسما و مارو (۱۹۹۱) بود که روایی و پایایی آن ها در جمعیت ایرانی تایید شده است. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند. نتایج نشان داد که MBCT به طور معناداری تنظیم هیجانات را بهبود بخشید و نشخوار فکری را در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل کاهش داد (p<۰.۰۱). به ویژه، استراتژی های بازارزیابی شناختی در تنظیم هیجانات و کاهش افکار تکراری مرتبط با نشخوار فکری تاثیر قابل توجهی داشتند. این یافته ها حاکی از آن است که MBCT می تواند به عنوان یک مداخله موثر برای ارتقای سلامت روان دانش آموزان دختر در دوره نوجوانی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، محدودیت هایی مانند نمونه گیری از یک منطقه جغرافیایی خاص و عدم بررسی اثرات بلندمدت مداخله وجود داشت. پیشنهاد می شود در تحقیقات آتی، اثرات پایدار MBCT و کاربرد آن در گروه های دیگر بررسی شود. این مطالعه به سیاست گذاران آموزشی و روان شناسان توصیه می کند که برنامه های مبتنی بر ذهن آگاهی را در مدارس ادغام کنند تا چالش های روان شناختی دانش آموزان، به ویژه در دوره حساس نوجوانی، مدیریت شود.

کلیدواژه ها:

شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی ، تنظیم هیجانات ، نشخوار فکری ، دانش آموزان دختر ، مقطع متوسطه اول