نهاد مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ از پیدایش تا چالش ها

مجمع تشخیص مصلحت نظام به عنوان یک نهاد مستقل در قانون اساسی سال ۱۳۵۸ پیش بینی نگردیده بود؛ پس از یک دهه تجربه ی عملی حکومت اسلامی و بن بست های ایجاد شده که با رعایت کامل قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی قابل حل نبود، تنش هایی در کشور به وجود آمد. برای حل و فصل این تنش ها جهت استمرار اصل نظام جمهوری اسلامی ایران وجود یک نهاد جدید ضروری می نمود؛ مجمع تشخیص مصلحت نظام جهت حل بحران های ایجاد شده و بحران های احتمالی آینده، در اصلاحات قانون اساسی سال ۱۳۶۸ رسما در قانون اساسی وارد شده است. صرف نظر از جزئیات و وظایف مجمع مذکور، در صورت بروز اختلاف نظر فی مابین مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان، با تشخیص ضرورت و مصلحت اتخاذ تصمیم می نماید. این نهاد از مفاهیم مختص جمهوری اسلامی ایران می باشد که در دیگر نظام های حقوقی، چنین مفهومی وجود ندارد. دلیل وجودی اش شاید از این جهت قابل دفاع باشد که انسان عاقل تلاش می نماید اقدامات خود اعم از فردی و اجتماعی را بر اساس مصلحتی که بر آن مترتب می باشد، مشخص نماید. هرچند با توجه به مکاتبات بین مجمع و جوابیه شورای نگهبان، در بعضی از موارد مطورحه خلاهایی نیز مشاهده می گردد. این مطالعه با هدف بررسی ابعاد مختلف نهاد مجمع تشخیص مصلحت نظام، از جمله واکاوی چالش های موجود انجام شده است. روش تحقیق در این پژو ش، توصیفی – تحلیلی بووده و گردآوری اطلاعات بوه روش کتابخانه ای صورت گرفته است.

کلیدواژه ها:

شورای نگهبان ، ضرورت ، مجلس شورای اسلامی ، مجمع تشخیص مصلحت نظام ، مصلحت