بررسی فلور و ساختار جوامع علف های هرز مزارع گل گاوزبان (Echium amoenum Fisch & Mey.) شهرستان آزادشهر

گل گاوزبان ایرانی  (Echium amoenum Fisch & Mey.) از گیاهان خانواده Boraginaceae می باشد در مناطق مختلف ایران پراکنش دارد و در طب سنتی به کار می رود. پوشش های گیاهی علف های هرز در بوم نظام های زراعی از تعداد زیادی گونه تشکیل شده است که در واکنش به عملیات زراعی ظهور پیدا کرده اند. پژوهش حاضر به منظور بررسی ساختار جوامع و تنوع گونه ای علف های هرز مزارع گل گاوزبان شهرستان آزادشهر در سال ۱۴۰۱ انجام شد. بدین منظور، تعداد ۲۰ مزرعه گل گاوزبان در منطقه آزادشهر در چهار جهت جغرافیایی (شمال، جنوب، شرق و غرب) انتخاب و گونه های علف های هرز، براساس الگوی W در این مزارع نمونه برداری و شناسایی شدند. با استفاده از روابط موجود، تراکم، فراوانی، یکنواختی و غالبیت هرگونه محاسبه شد. در هر مزرعه، طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریای مکان مورد نمونه برداری توسط دستگاه GPS ثبت شد. اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم افزار GIS پردازش و نقشه پراکنش تمام علف های هرز مزارع گل گاوزبان تهیه شد. نتایج نشان داد که در مزارع گل گاوزبان شهرستان آزادشهر، ۱۹ گونه علف هرز متعلق به ۱۲ خانواده گیاهی وجود داشت که ۵۷/۳۱ درصد متعلق به خانواده گندمیان (Poaceae)، ۵۲/۱۰ درصد متعلق به خانواده کاسنی (Asteraceae)، ۵۲/۱۰ درصد متعلق به خانواده هفت بندیان (Polygonaceae) و بقیه به نه خانواده گیاهی دیگر تعلق داشتند. در مجموع، ۶۸ درصد گونه­ها یک ساله، ۳۲ درصد چندساله، که ۶۸ درصد دولپه و ۳۲ درصد تک لپه بودند. بیشترین تراکم علف هرز مربوط به علف های هرز پنجه مرغی (Cynodon dactylon)، پیچک مزرعه (Convolvulus arvensis) و سلمه تره Chenopodium album)) به ترتیب به مقدار ۴۰/۲، ۳۶/۲ و ۳۰/۲ بوته در مترمربع بود. همچنین علف های هرز پنجه مرغی، پیچک مزرعه و سلمه تره بیشترین غالبیت نسبی را در بین ۱۹ گونه علف هرز داشتند؛ این علف های هرز به ترتیب دارای ۴۹/۲۲، ۳۱/۲۲ و ۹۱/۲۱ درصد غالبیت نسبی بودند.

کلیدواژه ها:

تراکم ، ترکیب گونه ای ، شاخص غالبیت ، فراوانی