بررسی مسئولیت کیفری استفاده کنندگان از ارزهای دیجیتال در جرایم پولشویی در حقوق ایران

با گسترش فناوری های نوین و توسعه ارزهای دیجیتال، تغییرات بنیادینی در نظام های مالی و بانکی جهان شکل گرفته است. ورود ارزهای دیجیتال به عرصه معاملات اقتصادی، ضمن تسهیل مبادلات و ارائه فرصت های جدید سرمایه گذاری، زمینه بروز سوءاستفاده های مجرمانه، از جمله پولشویی، را نیز فراهم آورده است. پولشویی به عنوان فرآیند مشروع سازی وجوه حاصل از جرایم، با بهره گیری از ویژگی های خاص ارزهای دیجیتال نظیر ناشناسی، غیرمتمرکز بودن و سهولت انتقال بین المللی، ابعاد پیچیده تری پیدا کرده است. این وضعیت، مسئولیت کیفری استفاده کنندگان از ارزهای دیجیتال در فرایندهای پولشویی را به یکی از چالش های حقوق کیفری کشورهای مختلف، خصوصا ایران، بدل ساخته است. در این پژوهش، به شیوه توصیفی- تحلیلی به بررسی و تحلیل پس از بررسی مفاهیم پایه ارزهای دیجیتال و تبیین جایگاه پولشویی در فضای مجازی، به تحلیل عناصر تشکیل دهنده مسئولیت کیفری استفاده کنندگان از این ابزار در حقوق ایران پرداخته شده است. بر اساس یافته ها، با وجود فقدان قوانین جامع و شفاف پیرامون ارزهای دیجیتال در ایران، برخی قوانین کیفری موجود، همچون قانون مبارزه با پولشویی و مقررات مربوط به جرایم رایانه ای، قابلیت شمول بر رفتارهای مجرمانه مرتبط با ارزهای دیجیتال را دارند. با این حال، نبود تعریف دقیق و صریح از ارزهای دیجیتال و مصادیق آن در نظام تقنینی ایران، چالش هایی را در فرآیند شناسایی، تعقیب و اثبات اتهام کاربران این ارزها در جرایم پولشویی به وجود آورده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که اصلاح، تکمیل و به روزرسانی قوانین و مقررات مرتبط، افزایش آگاهی و آموزش های تخصصی به ضابطان قضایی و همکاری موثر با نهادهای بین المللی، از جمله راهکارهای موثر جهت ارتقاء کارآمدی نظام کیفری ایران در مقابله با استفاده مجرمانه از ارزهای دیجیتال در پولشویی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، ارز دیجیتال ، جرایم پولشویی ، حقوق ایران