اثربخشی توانبخشی شناختی – رایانه ای بر رفتارهای کلیشه ای، بازشناسی چهره های هیجان و تقلید معکوس در کودکان دارای اختلال طیف اتیسم (یک مقاله مروری)

اختلال طیف اتیسم اختلالی عصبی رشدی و دارای چهار ویژگی اصلی نارسایی در عملکرد اجتماعی، ارتباطات، شناختی و رفتاری است. بازیهای شناختی رایانه ای، یکی از روش های غیرمستقیمی است که در راستای ارتقای سطح مهارت های مختلف کودکان دچار اختلال طیف اتیسم از آن استفاده می شود. این مقاله به روش مقالات مروری با جستجوی کلید واژگان مرتبط به دو زبان فارسی و انگلیسی انجام شد. از مجموع ۳۰ مقاله ای که در زمینه مداخلات شناختی رایانه ای در اختلالات طیف اتیسم صورت گرفت، تعداد ۱۲ مقاله واجد شرایط برای این مطالعه استفاده شد. پژوهش های مرور شده نشان می دهند که توانبخشی شناختی رایانه ای سبب بهبود کارکردهای اجرایی، حافظه کاری و توجه پایدار و نیز عملکرد درسی در کودکان دچار اختلالات طیف اتیسم شده و این اثربخشی در طول زمان نیز پایدار مانده است. در مباحث مربوط به رفتارهای کلیشه ای در مقالات منتخب که عمدتا از مداخله توانبخشی دوسا استفاده کرده بودند، نشان می دهند که رسیدن به آرامش و خودکنترلی به کاهش رفتارهای کلیشه ای در کودکان مورد مطالعه منجر می شود. بررسی مهارت بازشناسی حالات هیجانی مثل شادی، غم، ترس و خشم کودکان در پژوهش ها نشان داد که پیش از شروع مداخله (برنامه توانبخشی پریا) در مرحله خط پایه نمرات بازشناسی حالات هیجانی شادی، غم، ترس و خشم پایین بود اما بعد از جلسات درمان و تا مرحله پیگیری افزایش پیدا کرده است. با توجه به فرایندهای شناختی درگیر در اختلال طیف اتیسم، برنامه های توانبخشی شناختی که به طور عمده بر ارتقای توانایی های شناختی تمرکز دارد، یک نوع درمان ویژه و منحصر به فرد است.

کلیدواژه ها:

اتیسم ، بازشناسی چهره های هیجان ، تقلید معکوس ، توانبخشی شناختی – رایانه ای ، رفتارهای کلیشه ای