تعذر وفا به عقد از دید گاه فقه با اشاره به حقوق خارجی و بین المللی

عقود و پیمانها یکی از عوامل موثر استحکام بنیان زندگی اجتماعی است و لزوم و انقیاد به آن در ابعاد مختلف اجتماعی و اقتصادی و سیاسی مقبول تمام ادیان الهی و مکاتب بشری بوده که عدم توجه به آن موجب تزلزل روابط انسانها و در نتیجه بروز اختالف ها و کشمکش ها و نزاع های بزرگی گردیده و تاریخ گواه روشنی بر این معناست.بنابراین ایفاء به تعهدات از موضوع های جد ی و مورد تاکید در تعلیمات دینی بوده که در میان علمای حقوق و اندیشه سازان این عرصه در طول اعصار با انگیزه های مختلف فردی و جمعی جایگاه برجسته داشته و در فقه اسالم نیز از موضوع های وزین و دامنه دار در رژیمهای حقوقی دنیا مورد عنا یتی خاص واقع گردیده است. اما نقطه مقابل ایفا به تعهدات، عدم ایفا آن است که تحت عنوان قاعده تعذر وفا به عقد مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.به موجب این قاعده که در متون فقهی به شکل قاعده بیان می »بطالن کل عقد بتعذر الوفاء بمضمونه« شود، هر عقدی که وفا به مضمون آن متعذر باشد، باطل است. مطابق این قاعده، وقتی متعاقدین و متعاملین پس از انعقاد عقدی، به سببی نتوانند به مفاد آن وفا کنند، آن عقد به علت تعذر و عدم امکان وفا به عهد باطل میشود. به عنوان مثال، در یک قرارداد خرید و فروش، اگر فروشنده نتواند کالا را تحویل دهد، معامله به دلیل تعذر دائم به لحاظ عقالنی باطل خواهد بود. این قاعده محدود به نوع خاصی از معامالت نیست و در تمامی عقود جار ی است؛ زیرا در هر زمان که امکان اجرا ی مفاد یک تعهد غیرممکن باشد، چه مربوط به یک طرف یا هر دو طرف باشد، آن معامله باطل تلقی میشود. بنابراین، مفاد این قاعده در تمامی معامالت جاری و در تمام ابعاد حقوقی معتبر است

کلیدواژه ها:

تعذر وفا ، فقه اسلامی ، حقوق بین الملل ، قراردادها