گزارشی از ۹۲ تفسیر فلسفی – عرفانی – کلامی، در تبیین حدیث «من عرف نفسه» «فقد عرف ربه»

یکی از احادیث بسیار مهم در باب ارتباط خودشناسی با خداشناسی حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه» یباشد. روایت یادشده، توسط بسیاری از اندیشمندان مسلمان، مورد بررسی، تبیین و تحلیل قرار گرفته است. در این میان، عالمه حسن زاده آملی، اندیشمند فیلسوف و عارف معاصری است که در یکی از آثار خود ۹۲ معنای فلسفی و عرفانی و کلامی برای این حدیث بیان نموده است. گزارش تفاسیر یادشده، می تواند اهمیت مبانی عقلی و شهودی در فهم درست آموزه های اعتقادی را یادآور شده و ارزش آثار و اندیشه های عالمه حسن زاده را بیش از پیش برای خردمندان نمایان سازد. در پژوهش حاضر، به این تفاسیر و معانی اشاره شده (۵۵ معنای فلسفی، ۲۹ معنای عرفانی و ۸ معنای کلامی) و این تفاسیر ترجمه و ضابطه مند شده اند. شایان ذکر است که تبیین مستندات کامل این تفاسیر در پایان نامه اینجانب انجام شده و این جستار گزارش مختصری از آن اثر است. پژوهش حاضر ما را بدین مطلب رهنمون می کند که اگر یک حدیث کوتاه با به کارگیری قواعد فلسفی و عرفانی، تفاسیر صحیح فراوانی خواهد داشت، پس عنایت و توجه ویژه به مبانی حکمی و شهودی برای درک الیه های عمیق معارف صادره از لسان سفراء الهی و برای ایضاح و تبیین آیات و روایات اهل بیت علیهم السلام، بسیار مهم، موثر و راهگشا می باشد.

کلیدواژه ها:

حدیث معرفت ، قواعد فلسفی ، قواعد عرفانی ، حسن زاده آملی ، خودشناسی