بررسی کارکرد نقش های زبانی در نثر تعلیمی صوفیه

گونه تعلیمی نثر صوفیانه فارسی از نظر ویژگی های شکلی و فرمی ، برخوردار از زبانی ممتاز نسبت به زبان علمی و زبان متون ادبی است . ارائه تعلیمی و تحقیقی آموزههای صوفیه و عرفان نظری نیازمند زبانی است که اولا مانع فهم صحیح نشود و ثانیا مخاطبان را در ابهام ناشی از معرفت عرفانی رها نکند. زبان حاکم بر متن این آثار، علاوهبر برخورداری از صفت بازنمایی تجارب خاص مشایخ صوفیه به طریقی رمزی ، نقش های دیگری نیز دارد. تحقق اصل آموزندگی و تبلیغ آموزههای صوفیه و دفاع اصولی از آنها در مقابل نحله های متخاصم در طول تاریخ ، مولفان عارف متون تعلیمی صوفیه را بر آن داشت تا نقش هایی متفاوت از نقش رمزی مستعمل در متون تغزلی عرفانی پیشین را برای انتقال مفاهیم برگزینند. نقش هایی که هم به رسایی تفهیم آموزهها و هم به تثبیت احوال و اقوال مشایخ صوفیه در چارچوب انتقال مفاهیم تعلیمی صوفیه کمک می کند و باعث برقراری ارتباط میان مولف و مخاطبان می شود. در این مقاله ، پس از بیان انواع نقش های زبانی چهارگانه که عبارتاند از نقش رمزی ، نقش شطحی ، نقش استدلالی و نقش استنادی ، نمونه های هر نقش از نثر گونه تعلیمی ادبیات صوفیه ذکر شده است و کارکرد این نقش ها که متناسب با هویت آن نقش هاست ، بررسی شده است . کارکردی که تبدیل به ویژگی فرمی خاص گونه تعلیمی صوفیه شدهاست و اثر تعلیمی صوفیه را در رسیدن به هدف نهایی تالیف اثر یاری می کند