بررسی دو اصل تمرکز و تقوی در نماز اخلاقی

ویژگی انسان در تمایز با سایر موجودات، صدور افعال ارادی بر اساس اهداف متفاوت است. اهداف اموری هستند که انسان ها، افعال خود را در مقایسه با آنها می سازند. افعال عبادی نیز، اگرچه به لحاظ عبادی بودن امری ضروری هستند، لکن به لحاظ فعل بودن، امری ارادی و اختیاری هستند که از اهداف متنوعی تبعیت می کنند. اگرچه مسلمانان، بایستی به هدف تقرب الهی نماز بخوانند، لکن در واقع آنان نماز را در طیف وسیعی از انگیزه ها از قبیل اسقاط تکلیف، ترس از عقاب، شوق به ثواب و تقرب حقیقی به ذات باری تعالی انجام می دهند. یعنی، برخی به «نماز فقهی» و صحت نماز از جهت اجزاء و شرائط و برخی علی رغم صحت، به قبولی نماز که همان «نماز اخلاقی» باشد، اکتفا می کنند. بنابراین، نمازگزار مسلمان با انتخاب نماز اخلاقی، قرب حقیقی خداوند و صیرورت دائمی را در تقرب به او درک می نماید. دستامد پژوهش حاضر که به روش توصیفی و کتابخانه ای انجام شده، نشان می دهد که اعمال عبادی مانند نماز، زمانی متصف به وصف «اخلاقی» می گردد که مشتمل بر «اصول اخلاقی» باشد. از آنجایی که اصول اخلاقی مورد نظر متعدد بوده و امکان طرح همه آنها در این مجال نمی گنجد، صرفا دو اصل «تمرکز» و «تقوی» با رویکرد اخلاقی و روانشناختی بررسی خواهد شد.

کلیدواژه ها:

افعال ارادی ، افعال عبادی ، نماز اخلاقی