صور خیال در شعر کودک مصطفی رحمان دوست

شعر کودک امروزه یکی از گونه های ادبیات کشور ما به شمار می آید و هر چند سابقه ی دیر سالی به طور رسمی ندارد اما رشد آن در این روزگاران چشمگیر بوده است. از زمانی که این گونه از ادبیات به صورت عامیانه و غیررسمی در لابه لای ترانه ها و لالایی های مادرانه نمود داشت و کم کم به صورت خواسته یا ناخواسته وارد دیوان برخی از شعرای گذشته مانند نظامی، سعدی، مولوی و ... شد تا زمانی که فرمان مشروطیت صادر شد و صنعت چاپ وارد ایران شد و کودک و نوجوان مورد توجه شاعران قرار گرفت و کودکان و نوجوانان این سرزمین صاحب ادبیات خاص خود شدند. این شاعر نیز مانند سایر شاعران کودک و نوجوانان در شعرش از صنعت تشخیص بیشترین بهره را برده است که گاه افعال، صفات، اعضا و یا عواطف انسانی را به عناصر بی جان و یا جانداران غیر از انسان نسبت میدهد و گاه عناصر غیرجاندار یا جاندار غیر انسان را در شعرش مورد خطاب قرار میدهد و به این عناصر شخصیت میبخشد و یا از زبان اشیاء یا جانداران غیرانسان سخن می گوید و به معرفی آنان می پردازد .تشبیه در شعر رحمان دوست از جایگاه ویژه ای برخوردار است. یکی از قابلیت های تشبیه، به ویژه کودکانه، این است که میتواند چیزی را که اکنون در ذهن مخاطب نیست و مخاطب به آن دسترسی ندارد در ذهن او مجسم و خلق کند. این نکته علاوه بر لذتی که برای مخاطب دارد باعث پرورش قدرت خلاقیت و تجسم او نیز می شود. رحمان دوست گاهی از تشبیه کردن مفهوم انتزاعی به محسوسات، که یکی از راه های موثر و مناسب برای ملموس و قابل ادراک کردن آنهاست و در درک تصویر و لذت بردن از آن تاثیر بسزایی دارد استفاده کرده است. بیشتر تلاش رحمان دوست این بوده است که از عناصر محسوس و تا حد امکان طبیعی برای ساختن تصاویر تشبیهی خود بهره ببرد. در شعر این شاعر، نمونه ای هم آمده که در آن امری محسوس به موجودی وهمی همانند شده و این نمونه از این قرار است.

کلیدواژه ها:

شعر کودک ، رحمان دوست ، ادبیات کودک ، صور خیال