بررسی شاخص ها و مولفه های تربیت سیاسی در کتب و برنامه های درسی آموزش عالی

هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص ها و مولفه های تربیت سیاسی در کتب و برنامه های درسی آموزش عالی است. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و روش آن سنتز پژوهی است. جامعه پژوهش کلیه مقالاتی هستند (۲۰۱ مقاله) که از سال ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۱ شمسی و ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ میلادی در مورد تربیت سیاسی در کتب و برنامه های درسی آموزش عالی ارائه شده اند. نمونه پژوهش ۳۲ مقاله است که این تعداد بر اساس پایش موضوعی، اشباع نظری داده ها و به صورت هدفمند انتخاب شده اند. داده های پژوهش از تحلیل کیفی مقالات مورد مطالعه، گردآوری شده اند. با تجزیه و تحلیل داده ها، ابعاد نشاط در برنامه درسی دوره ابتدایی در ۳ بعد، ۱۹ عامل و ۶۹ مقوله شامل بعد دانش سیاسی (توجه به مبانی تربیت سیاسی، آگاهی به مسائل روز، شناخت حقوق خود و دیگران، آگاهی به مفاهیم سیاسی - اجتماعی، شناخت فرهنگی و سواد رسانه ای)، بعد بینش سیاسی (مشتمل بر مولفه های توجه به هویت و خصائص فردی، دارای بودن روحیه تعاون و همکاری، وجدان کاری، تمایل به رقابت سازنده، قانون گرایی و توجه به هویت ملی) و بعد کنش سیاسی (مشتمل بر مطالبه گری و احقاق حق، تصمیم گیری معقول و منطقی، توانمندی در استدلال، توانایی مشارکت و همکاری، پاسداری از استقلال و آزادی ملی، توانایی تحلیل منطقی وقایع، ریسک پذیری)؛ طبقه بندی شدند. نتایج نشان داد تربیت سیاسی دانشجویان دارای ابعاد مختلفی است که تنها توجه به یک بعد آن در کتب دانشگاهی و برنامه های درسی کارساز نیست. از این رو تلفیق و در نظر گرفتن سایر ابعاد منجر به بهبود فرآیند تربیت سیاسی دانشجویان می شود.

کلیدواژه ها:

تربیت سیاسی ، کتب دانشگاهی ، برنامه درسی ، سنتزپژوهی