تاثیر فسفر بر عملکرد دانه و شاخص های کارآیی فسفر در ارقام زمستانه کلزا در منطقه کرمانشاه

شناسایی رقم­هایی از گیاهان که به صورت کارآمدی بتوانند فسفر خاک را جذب و مصرف کنند، می­تواند باعث کاهش هزینه مالی و زیست محیطی کاربرد کودهای فسفره گردد. لذا به­منظور مقایسه ارقام زمستانه کلزا ازنظر جذب، مصرف و کارآیی فسفر، این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با دو عامل الف) فسفر (P) در پنج سطح صفر، ۸۰، ۱۶۰، ۲۴۰ و ۳۰۰ کیلوگرم سوپرفسفات تریپل بر هکتار و ب) ارقام کلزا شامل اکاپی، اپرا و زرفام، در سه تکرار و در مزرعه ایستگاه تحقیقاتی ماهیدشت کرمانشاه طی دو سال زراعی اجرا گردید. نتایج نشان داد که اثرات برهم­کنش مقدار فسفر و ارقام کلزا بر غلظت فسفر برگ، عملکرد دانه، کاه، غلظت و جذب فسفر دانه و شاخص­های کارآیی بر اساس وزن دانه و جذب فسفر دانه، معنی­دار بود. با توجه به مقدار فسفر اولیه خاک (۲/۷ میلی گرم فسفر بر کیلوگرم خاک) در میانگین دو سال، بیش­ترین عملکرد دانه و کاه به ترتیب ۳۲۰۳ و ۴۶۱۳ کیلوگرم بر هکتار از مصرف ۳۰۰ کیلوگرم کود سوپرفسفات تریپل بر هکتار و با رقم اکاپی به دست آمد. در شرایط کمبود فسفر، تفاوت معنی­دار بین ارقام ازلحاظ عملکرد دانه، مشاهده نشد. تفاوت معنی­داری بین سه رقم ازنظر شاخص­های کارآیی فسفر، مشاهده شد. رقم اپرا کارا در جذب (۸۴/۰) و رقم زرفام کارا در استفاده از فسفر (۱۵۲ کیلوگرم دانه در هر کیلوگرم کود)، ولی رقم اپرا فسفر کارا بود. با توجه به روابط همبستگی با شاخص تنش کمبود فسفر به نظر می­رسد، فسفر کارآیی ارقام، وابسته به کارآیی در جذب فسفر باشد (** ۴۷۷/۰= R۲) تا کارآیی در مصرف فسفر (ns ۰۷۶/۰= R۲). کارآیی جذب می­تواند به عنوان شاخص کلیدی برای تفکیک ارقام فسفر کارای کلزا در شرایط مزرعه استفاده گردد. کاربرد ارقام اپرا و اکاپی با ۸۰ کیلوگرم کود در شرایط مشابه این آزمایش، قابل توصیه خواهد بود.

کلیدواژه ها:

غلظت فسفر ، جذب ، استفاده از فسفر ، کارایی ، کلزا