اثر قارچهای میکوریز آربوسکولار بر جذب عناصر غذایی و عملکرد پیاز در یک خاک شور در شرایط مزرعه ای

قارچهای میکوریزی بوجود آورنده  یکی از همزیستی های مفید در ریشه اکثر گیاهان بوده و نقش کلیدی در چرخه عناصر غذایی و همچنین مقاومت گیاهان در برابر تنشهای محیطی دارند. در این تحقیق اثر تلقیح ریشه های پیاز با قارچهای میکوریز و نقش آنها در عملکرد غده و جذب عناصر غذایی دریک خاک شور طی دو سال زراعی ۸۳ و ۸۴  در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی به مرحله اجرا درآمد. از چهارگونه قارچ­های میکوریز جنس گلوموس شامل : گلوموس اتونیکاتوم، گلوموس ورسیفورم، گلوموس موسه و گلوموس اینترارادیسز  برای تلقیح نشاهای پیاز استفاده شد. پس از تلقیح و رشد کافی، نشاهای پیاز به مزرعه منتقل شده و در دو گروه ۱-  بدون مصرف فسفر و ۲- با مصرف نصف فسفر توصیه شده(معادل ۵۰ کیلوگرم در هکتار) در کرتها کشت گردیدند. خاک مزرعه در موقع آماده سازی زمین در فصل بهار در سال اول EC  برابر ۲۶/۷  و در سال دوم برابر ۵­dS/m   داشت. پس از طی دوره رشد، محصول غده ها برداشت شده و عملکرد و غلظت عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منگنز، روی، مس، سدیم و کلرید غده ها تعیین گردید. براساس نتایج تجزیه مرکب داده­های دو سال آزمایش، تیمارها  بر عملکرد غده پیاز، غلظت فسفر، سدیم، کلرید، روی و مس و کل جذب نیتروژن، فسفر، پتاسیم، روی و مس در غده پیاز در سطح احتمال ۱ درصد و بر کل جذب سدیم، کلرید و منگنز در سطح احتمال ۵ درصد تاثیر معنی دار داشتند. بیشترین عملکرد غده در هر دو سال از تلقیح با قارچهای میکوریز به دست آمد. تلقیح با قارچهای گلوموس اتونیکاتوم و گلوموس ورسیفورم با کاربرد نصف فسفر توصیه شده به ترتیب ۳/۳۲ و ۷۶/۳۰ تن در هکتار بیشترین عملکرد غده پیاز را نسبت به بقیه تیمارها داشتند. تیمار بدون تلقیح با قارچ و بدون مصرف فسفر با ۶/۱۲ تن در هکتار کمترین عملکرد غده را داشت. غلظت سدیم در غده پیاز در تیمار گلوموس اتونیکاتوم بدون مصرف فسفر، کمترین مقدار( ۳۲۳/. درصد در ماده خشک) و در تیمارهای بدون تلقیح با قارچ بیشترین مقدار(۴۷۶/. درصد در ماده خشک) را داشت. غلظت کلرید در غده نیز در تیمارهای گلوموس موسهبا کاربرد نصف فسفر توصیه شده و گلوموس اتونیکاتوم بدون مصرف فسفر به کمترین مقدار( ۷۷۸/. و ۷۹۱/. درصد در ماده خشک) و در تیمارهای بدون تلقیح با قارچ به بیشترین مقدار( ۱۴۳/۱ درصد در ماده خشک) رسید. به این ترتیب می توان نتیجه گرفت که تلقیح با قارچهای میکوریز،  موجب کاهش غلظت سدیم و کلرید در غده های پیاز گردید.

کلیدواژه ها:

جذب عناصر غذایی ، خاک شور ، عملکرد پیاز ، میکوریز آربوسکولار