«حسبا» شیوه ترسیم نقوش هندسی اسلامی مراکش در مقایسه با شیوه شعاعی ایرانیان

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 316

فایل این مقاله در 15 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_VISUA-7-2_003

تاریخ نمایه سازی: 18 دی 1401

چکیده مقاله:

شیوه های ترسیم هندسه اسلامی، تفاوت و شباهت های آن ها می تواند عرصه ای باشد، برای تبیین، دسته بندی و ویژگی های ترسیم آن نقوش. «حسبا» (برگرفته شده از واژه حسبه، محاسبه کردن) روش ترسیم نقوش هندسه اسلامی نزد صنعت گران مراکشی است. هم چنین، شیوه نظری ترسیم شعاعی ایرانیان، معروف به روش پرگاری یا شعاعی مرسوم است که در این مقاله هر دو روش موردمطالعه و مقایسه قرار می گیرد. هدف این مقاله معرفی و تبیین روش «حسبا» در مقایسه با شیوه «شعاعی» است. پرسش اصلی، چگونگی و تحلیل شباهت و تفاوت های هندسه نظری این دو روش با بهره گیری از روش پژوهش مقایسه ای است. پژوهش از نوع کیفی است و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و بازطراحی نقوش توسط نرم افزار کورل انجام شده است. نتیجه کلی حاصل از این پژوهش مبین آن است که، در هر دو روش زمینه کادر جزو ارکان اولیه رسم به شمار می رود؛ زمینه در حسبا اغلب مربع است و در نمونه های ایرانی با تمهیدات مختلف در اغلب زمینه ها قابل ترسیم است. شیوه حسبا به دلیل ساختار محدود و بسته، نقش مایه های اندکی را تولید می کند که آن نقش مایه ها در حاشیه ای به نام حصار محصور می شوند؛ اما در نوع شعاعی به دلیل تشخص هر نقش مایه در نسبت های متناسب و مجاور با نقش مایه های دیگر، زایش های بیش تری می تواند اتفاق بیفتد. نقش شمسه در هر دو روش یکی از نقش مایه های اصلی گره به شمار می رود. بسیاری از گره های شعاعی ایرانی به دلیل عدم تطابق نسبت های طول و عرض و هم چنین، تطابق با زوایایی با مضرب ۱۸ قابل ترسیم با روش حسبا نیستند.

نویسندگان

محمد رضا شیروانی

هیات علمی گروه هنر اسلامی- دانشکده صنایع دستی- دانشگاه هنر اصفهان

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • بروخ، اریک (۱۳۸۷). نقوش هندسی اسلامی طرح و رسم، ترجمه ...
  • پور نادری، حسین (۱۳۷۹). ش‍ع‍رب‍اف و آث‍ارش ، تهران: س‍ازم‍ان ...
  • پیراوی ونک، مرضیه (۱۳۹۵). «معرفی معیار برای تحقیق تطبیقی مبتنی ...
  • حاجبی، بیتا؛ امین پور، احمد؛ اولیا، محمدرضا و ابویی، رضا ...
  • زم‍رش‍ی‍دی ، ح‍س‍ی‍ن (۱۳۶۵). گ‍ره چ‍ی‍ن‍ی در م‍ع‍م‍اری اس‍لام‍ی و ...
  • سعید، عصام و پارمان، عایشه (۱۳۹۷). نقش های هندسی در ...
  • شعرباف، اصغر (۱۳۸۵). گره و کاربندی، تهران: س‍ب‍ح‍ان ن‍ور ...
  • شفائی، جواد (۱۳۸۰). هنر گره سازی در معماری و درودگری، ...
  • طوسی، خواجه نصیرالدین. (۱۲۰۳). تحریر اقلیدس، چاپ سربی، کلکته: چاپخانه ...
  • ف‍اراب‍ی ، م‍ح‍م‍دب‍ن م‍ح‍م‍د (۱۳۸۱). احصاء العلوم، ترجمه ح‍س‍ی‍ن خ‍دی‍وج‍م ...
  • ماهرالنقش، محمود (۱۳۸۱). کاشی و کاربرد آن، تهران: سمت ...
  • مقدسی، ابوسلیمان و دیگران (۱۴۰۵ه.) رسائل اخوان الصفا، بیروت: الدارالاسلامیه ...
  • نجیب اوغلو، گلرو (۱۳۸۹). ه‍ن‍دس‍ه و ت‍زیی‍ن در م‍ع‍م‍اری اس‍لام‍ی ...
  • Aboufadil, Youssef & Abdelmalek Thalal and My Ahmed El Idrissi ...
  • Benatia, Mohamed Jama Eddine. (۲۰۱۷). Artist's and artisian's approach to, ...
  • Bonner, Jay Francis. (۲۰۱۶). The Historical Significance of the Geometric ...
  • Kaplan Craig S & David H. Salesin. ۲۰۰۴. Islamic Star ...
  • Sayed, Zahra. (۲۰۱۷). ۳D MAPPING OF ISLAMIC GEOMETRIC MOTIFS. PhD ...
  • Thalal, A; Benatia, J; Jali, A; Aboufadil, Y & M. ...
  • Thalal, A; Y. Aboufadil, M. A. Elidrissi Raghni, A. Jali, ...
  • URL۱: Bibliothèque nationale de France, https://gallica.bnf.fr/ark:/۱۲۱۴۸/btv۱b۱۰۰۹۱۱۷۹۳/f۲۰۰.item.zoom (access date: ۲۰۲۱/۰۳/۲۵) ...
  • نمایش کامل مراجع