تاثیر مفهوم «مرز» در شکل گیری داستان «رستم و سهراب» و «رستم و اسفندیار»
محل انتشار: پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت، دوره: 11، شماره: 1
سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 264
فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JLCR-11-1_005
تاریخ نمایه سازی: 29 آبان 1401
چکیده مقاله:
پدیده «مرز»، در دو مفهوم عینی و ذهنی، افزون بر شکل دهی به هویت افراد، جداکننده منافع سیاسی، فرهنگی و جغرافیایی فرد یا گروه است. مرزهای عینی و ذهنی ریشه در اشتراکات و اختلافات اشخاص و پدیده ها دارند و دارای ماهیتی قراردادی هستند. چنین مرزها و تقابل هایی آن چنان فراگیر هستند که همه حوزه های طبیعی و ساختگی انسان را دربرگرفته اند. منظومه های «رستم و سهراب» و «رستم و اسفندیار»، به عنوان حوزه پژوهش این نوشتار، در روساخت و ژرف ساخت، روایتگر چنین مرزبندی هایی در ساحت عینی و ذهنی هستند و در قالب تقابل ساختارها و شخصیت ها و کنش ها، گره های بنیادینی را در حوزه های مربوط به علیت سازی پی رنگ و پیشبرد سایر رخدادهای منظومه ها شکل داده اند. بر همین مبنا، در این منظومه ها، با توجه به محتوا و نقطه اوج، چند گره زیربنایی در ساختارهای تقابلی مانند تقابل دین زرتشتی با دین مهری، جنگاور و فرمانروا، پدر و پسر، خرد و آز، مادرسالاری و پدرسالاری، ایران و توران، تقابل خود و دیگری و هویت پنهان و آشکار وجود دارد که برخی از علت های شکل گیری و بروز چنین منظومه هایی را در شاهنامه بیان می کنند. از نظر محتوایی، چنین مرزهایی، از منظری که این مقاله به مثابه خوانشی محدود و تقابل محور، بدان می پردازد، می تواند بازتاب دهنده روند جایگزینی نظام اجتماعی پدرسالاری به جای نظام مادرسالاری (رستم و سهراب)و جنگ های خونین اقوام ایرانی در جهت ترویج و تثبیت دین زرتشتی به جای ادیان کهن ایرانی، از جمله دین مهری(رستم و اسفندیار) باشد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مژگان صادق پور مبارکه
دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک، اراک، ایران
مهرداد اکبری گندمانی
استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک، اراک، ایران
حسن حیدری
استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک، اراک، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :