تلفات نیترات در اراضی شالیزاری زهکشی شده دوکشتی برنج و کلزا

با نصب زهکشی زیرزمینی در اراضی شالیزاری، امکان کشت زمستانه و مدیریت آب در فصل کشت برنج فراهم می­شود. با توجه به شرایط متفاوت کشت و عملیات کشاورزی، اتخاذ تدابیر مناسب برای کاهش هدر رفت عناصر غذایی از اراضی شالیزاری دارای زهکشی زیرزمینی، ضمن افزایش بهره­وری مصرف این مواد، منجر به کاهش آلودگی منابع آب پذیرنده نیز خواهد شد. برای بررسی اثرات زهکشی زیرزمینی بر غلظت نیترات خروجی و نیترات موجود در لایه­های مختلف، تحقیقی از خرداد ۱۳۹۴ تا اردیبهشت ۱۳۹۵ (طی یک فصل کشت برنج و یک فصل کشت کلزا) در اراضی شالیزاری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری انجام شد. تیمارهای مختلف زهکشی زیرزمینی، سه نوع سیستم زهکشی زیرزمینی معمولی شامل سیستم زهکشی با فاصله ۳۰ متر و عمق نصب ۹/۰ متر، سیستم زهکشی با فاصله ۳۰ متر و عمق نصب ۶۵/۰ متر، سیستم زهکشی با فاصله ۱۵ متر و عمق نصب ۶۵/۰ متر؛ و یک سیستم زهکشی دو عمقی (سیستم زهکشی با فاصله ۱۵ و اعماق نصب ۶۵/۰ و ۹/۰ متر به­صورت یک در میان) بودند. از زه­آب زهکش­های این تیمارها و همچنین از آب پیزومترها در اعماق ۴/۰، ۹/۰، ۲ و۵ متر برای تعیین میزان نیترات، نمونه­هایی تهیه شد.نتایج نشان داد که غلظت و میزان کل نیترات خروجی در فصل کشت برنج به­ترتیب ۳۳% تا ۸۰% و ۹۱% تا ۹۹% کمتر از فصل کشت کلزا بود. همچنین، غلظت نیترات زه­آب زهکش­های با عمق ۹/۰ متر بیشتر از مقدار آن در زه­آب زهکش­های با عمق ۶۵/۰ متر بود. از طرف دیگر، نیترات موجود در آب برای تمامی تیمارها، در لایه­های بالایی خاک، بین ۱ تا ۳/۱۸ میلی­گرم بر لیتر بیشتر از نیترات در لایه­های پایین­تر بود. به­طور کلی در هر دو فصل کشت برنج و کلزا، تیمار زهکشی با فاصله بیشتر و عمق کم، نیترات کمتری را آبشویی کرده­اند.

کلیدواژه ها:

پیزومتر ، دبی زهکش ، عمق خاک ، عمق زهکش ، فاصله زهکش