تحلیل خیارتبعض صفقه در بیع

یکی از مباحثی که در کتابهای فقه ی و حقوقی موردبررسی قرارگرفته، خیار تبعض صفقه میباشد که قانون مدنی ایران هم در مواد ۴۴۱، ۴۴۲، ۴۴۳ بدان پرداخته است. خیار تبعض صفقه دارای دو شرط اساسی میباشد: یکی بطلان قسمتی از مبیع و دیگری جهل مشتری به بطلان مذکور در حین معامله. گرچه مبانی متعدد فقه ی-حقوقی برای خیار تبعض صفقه، مطرح گردیده است ولی به لحاظ تحقیقی و اثباتی، تنها میتوان از »نظریه عدالت معاوضی« و »نظریه خطر« بهعنوان مبانی حقوقی خیار تبعض صفقه و از »مصداق عیب بودن تبعض صفقه«، »مصداق تخلف از شرط ضمنی بودن تبعض صفقه« و »قاعده لاضرر« نیز به عنوان مبانی فقه ی این نوع خیار، یادکرد. از این میان، مهمترین مبنا و دلیل برای جریان این نوع خیار، قاعده نفی ضرر میباشد؛ چراکه هدف از بیع مالکیت تمام مبیع بوده است و لازم دانستن معامله با تبعض، ضرری برای مشتری میباشد.خیار تبعض صفقه وقتی حاصل میشود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد، در این صورت مشتری حق خواهد داشت بیع را فسخ کند یا به نسب قسمتی که بیع واقع شده است قبول کند و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند.برابر ماده ۴۴۳ همان قانون »:تبعض صفقه وقتی موجب خیار است که مشتری در حین معامله عالم به آن نباشد، ولی در هر حال ثمن تقسیط می شود.«

کلیدواژه ها:

بیع ، خیارات ، تبعض صفقه ، معاملات.