تاثیر مولفه های اطلاعاتی مبتنی بر معماری حواس در تسه یل مسیریابی - جهتیابی افراد کمتوان در فضاهای ایستگاه ی حمل-ونقل ریلی (مطالعه موردی: ایستگاه مترو میدان ولیعصر)

مسیرهای ناخوانا و مبهم در فضاهای ایستگاه ی حمل ونقل ریلی، منجر به سردرگمی و ایجاد اضطراب و عدم امنیت برای طیف گسترده ای از کاربران مانند افراد آسیب پذیر، کودکان، سالمندان و ... میشود. این پژوهش باهدف، رهیافتی در ارتقاء و تسهیل فرایند مسیریابی- جهت یابی ایستگاه های حمل ونقل ریلی برای افراد کم توان (سالمندان، کم توان جسمی و ذهنی، کودکان، افراد کم سواد و....)، به روش توصیفی - تحلیلی، از نوع همبستگی انجام شد. حوزه پژوهش، ایستگاه های مترو تهران و جامعه آماری آن کاربران ایستگاه ها بود. ایستگاه میدان ولیعصربه دلیل مقیاس عملکردی و اهمیت ایستگاه، تقاطعی و عمیق بودن، طیف کاربران متنوع و نزدیکی به رویکرد پژوهش، به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شد. حجم نمونه ۲۷۶) نفر) برآورد شد که به روش تصادفی هدفمند از بین کاربران این ایستگاه انتخاب شدهاند. مولفه های حسی، نشانه های شاخص و مولفه های گرافیکی، به عنوان ابعاد مولفه های اطلاعاتی، تاثیر آنها بر تسهیل فرایند مسیریابی- جهتیابی افراد کم توان، مورد بررسی قرار گرفت. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن ازطریق تحلیل عاملی و پایایی آن با محاسبه آلفای کرونباخ، تایید شد. ایستگاه نمونه با اجرای پرسشنامه مصور و شرایط حسی خاص (ایجاد تصویر ذهنی مناسب کاربران به وسیله نمایش فیلم، ایجاد محرکهای حسی بویایی، چشایی، لامسه، بینایی و شنوایی)، توسط کاربران، مورد سنجش قرار گرفت. داده های گردآوری شده با روشهای آمار توصیفی و استنباطی؛ تحلیل مسیر مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که مولفه های اطلاعاتی با ضریب (۰/۶۰۱)، در تسهیل فرایند مسیریابی - جهتیابی افراد کم توان اثرگذار بوده است. از بین ابعاد مولفه های اطلاعاتی، مولفه های حسی با ضریب (۰/۵۲۱)، بیشترین تاثیر را در تسهیل فرآیند مسیریابی - جهت یابی افراد کم توان داشته است و مبین این مطلب است که مسیریابی متکی بر سلسله راهنماهای ارائه شده از راه سیستمهای حسی چندگانه انسان، از جمله سیستم بصری، شنوایی، لامسه و بویایی است. نشانه های شاخص با ضریب (۰/۴۲۰) و مولفه های گرافیکی با ضریب (۰/۲۸۲)، نیز به شکل معنیداری بر تسه یل فرآیند مسیریابی - جهت یابی افراد کم توان تاثیر داشته اند.

کلیدواژه ها:

مولفه های اطلاعاتی ، مولفه های حسی ، نشانه های شاخص ، مولفه های گرافیکی ، مسیریابی - جهت یابی ، افراد کم توان.