شناخت مناطق اکولوژیک کشور (فاز دوم - استانی) زنجان

طرح شناخت مناطق اکولوژیک استان زنجان شامل شیش برگ نقشه توپوگرافی در مقیاس ‮‭250000:1‬به نامصهای زنجان (‮‭39-13‬ ‭NJ)‬، صایین قلعه (‮‭38-16‬ ‭NJ)‬، کبودرآهنگ (‮‭39-01‬ ‭NI)‬، میانه (‮‭38-12‬ ‭NJ)‬، انزلی (‮‭39-09‬ ‭NI)‬و سنندج(‮‭38-04‬‭-NJ) ‬از سری K‮‭551‬ از انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، بهصعنوان بررسی تیپ های گیاهی استان زنجان انتشار یافته است. قلمرو مورد مطالعه با مساحتی حدود ‮‭2215699‬ هکتار در فاصله عرض جغرافیای‮‭35‬ درجه و ‮‭35‬ دقیقه الی ‮‭37‬ درجه و ‮‭15‬ دقیقه عرض شمالی وطول جغرافیایی ‮‭47‬ درجه و ‮‭10‬ دقیقه الی‮‭49‬ درجه و ‮‭21‬دقیقه شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. مساحت وسیعی از این استان کوهستانی بوده و بلندترین نقطه ارتفاع آن برابر‮‭3330‬ متر از سطح دریا واقع در ارتفاعات انگوران (کوه بلقیس) و حداقل آن برابر ‮‭300‬ متر واقع در پایاب رودخانه قزل اوزن در منطقه طارم می باشد. گزارش حاضر شرح واحدهای تفکیکصشده در نقشه ‮‭1/250000‬ پیوست است که حاصل مطالعات صحرایی پوشش گیاهی در مقیاس ‮‭1/50000‬ و انطباق نقشهصهای تیپصهای گیاهی، ارزیابی منابع و قابلیت اراضی و نقشه های هواشناسی و طبقهصبندی اقلیمی منطقه مورد مطالعه استان زنجان می باشد. در این مطالعه به روش پیمایش صحرایی واحدهای بهرهصبرداری روی زمین مشخص شده، سپس تیپ های گیاهی بهصروش نمود ظاهری (سیمای ظاهری) و با توجه به ترکیب گونهصای پوشش گیاهی و براساس گونهصهای غالب در زمان مطالعه شناسایی، تفکیک و بر روی نقشه های توپوگرافی ‮‭1/50000‬ با درج یک تا سه گونه غالب مشخص شده است. ویژگی های محیطی با استفاده از نتایج بررسی های اقلیم، زمین شناسی، خاک، شیب، جهت و قابلیت اراضی برای هر یک از تیپ های گیاهی مشخص گردیده است. گونهصهای همراه تیپ شناسایی و فهرست فلورستیک در پایان تشریح هر تیپ گیاهی ارایه شده است، همچنین در این گزارش وضعیت عمومی منطقه از قبیل کشاورزی، آب و هوا، زمین شناسی، خاکشناسی بهصطور اجمال تشریح گردیده است. بر اساس نتایج مطالعات انجامصشده استفاده از اراضی در حال حاضر بدینصگونه است، تیپ های گیاهی در عرصه مورد مطالعه با وسعت‮‭909882/2‬ هکتارکه ‮‭41/1‬ درصد از کل منطقه مورد مطالعه را در برگرفته اند. اراضی زراعی شامل زراعت های آبی، اراضی آیش، درختان مثمر و غیرمثمر ‮‭1182178/3‬ هکتار است که ‮‭53/4‬ درصد از کل منطقه می باشد.اراضی لخت وبا پوشش گیاهی کمتر از 2 درصد به عنوان اراضی بدون پوشش گیاهی با وسعت ‮‭36199/5‬ هکتار‮‭1/6‬ درصد از منطقه مورد مطالعه را شامل می شود.اراضی سنگلاخی ‮‭7516‬ هکتار است که ‮‭0/34‬ درصد از کل منطقه می باشد.در این میان ‮‭54/2‬ هکتار از اراضی جزو اراضی ماندابی بوده و تاسیسات و اراضی ساخته شده با وسعت ‮‭13421/9‬ هکتار، ‮‭0/6‬ درصد از منطقه مورد مطالعه را در بر می گیرد. اراضی رها شده با وسعت ‮‭1581‬ هکتار، ‮‭0/07‬ درصد از منطقه مورد مطالعه را شامل شده وحدود ‮‭61902‬ هکتار معادل ‮‭2/8‬ درصد از کل منطقه مطالعاتی ، پوشیده از جنگلهای حفاظتی بوده که گونه هایی از ‭Juniperus ( ‬ارس) ، ‭Quercus (‬بلوط) و ‭Pistacia ( ‬پسته وحشی)در بخشهایی از منطقه طارم علیا و گونه ‭Pistacia ( ‬پسته وحشی) و ‭Juniperus ( ‬ارس) در قسمت محدودی از منطقه ماه نشان به همراه درختان و درختچه های همراه دیگر را در بر گرفته و گراسلندها با وسعت ‮‭2963/1‬ معادل ‮‭0/1‬ مساحت استان را تشکیل می دهند،در این استان در مجموع ‮‭84‬ تیپ گیاهی در 7 گروه عمده گیاهی و 8 تیپ منفردتفکیک و معرفی شده است. در این میان ، گروه ‭Agroprrum ‬با 7 تیپ سطحی برابر با ‮‭12/6‬ درصد؛ گروه ‭Artemisia ‬با ‮‭17‬ تیپ، برابر ‮‭17/8‬ درصد؛ گروه تیپصهای گیاهی منفرد با 8 تیپ، برابر ‮‭8/5‬ درصد؛ گروه ‭Astragalus ‬با ‮‭35‬ تیپ، برابر ‮‭47/1‬ درصد با بیشترین سطح ؛ گروه ‭Bromus ‬با 5 تیپ، برابر ‮‭4/2‬ درصد؛ گروه ‭Festuca ‬با 2 تیپ، برابر 1 درصد؛ ‭Poa ‬با 5 تیپ، برابر ‮‭8/9‬ درصد؛ گروه ‭Rosa ‬با 5 تیپ، برابر ‮‭1/7‬ درصد از مجموع تیپهای گیاهی منطقه مطالعاتی را در بر می گیرند. نقشهص و تصاویر تیپصهای گیاهی استان زنجان در پیوست و خلاصه مشخصات تیپ های گیاهی استان در جدول (1) آورده شده است.