گزارش نهایی طرح تحقیقاتی بررسی مقاومت در ارقام تجارتی و امیدبخش بادام به کنه های تارتن بادام

ارقام مورد مطالعه عبارت بودند از: مامایی ، سفید ، ربیع ، شکوفه ، آذر ، نان پاریل ، شاهرود 6 ، شاهرود 7 ، شاهرود ‮‭13‬ ، شاهرود ‮‭21‬ و فرانیس ( شاهرود ‮‭12‬ ). جهت یکنواختی اثر پایه، تمامی ارقام روی پایه ‭GF‬‮‭677‬ پیوند زده شدند. مقاومت ارقام فوق نسبت به کنه تارتن دو لکه ای در شرایط آزمایشگاه و گلخانه بررسی گردید. جهت بررسی آزمایشگاهی قطعاتی با اندازه مساوی (‮‭2/1‬ ‭cm ‬ا ‮‭2/5‬)از برگ-های هر رقم تهیه و روی پنبه مرطوب درون پتری دیش قرار داده شد و هر کدام با پنج عدد کنه ماده بالغ بارور (‮‭3-5‬ روزه) آلوده شدند. نمونه ها درون انکوباتور و در دمای ‮‭5/0 27‬ ؛ C، رطوبت %‮‭55 5‬ و دوره نوری ‮‭12:12‬ (تاریکی:روشنایی) نگهداری و پس از ‮‭72‬ ساعت تعداد تخم، تعداد کنه مرده و میزان خسارت وارده به برگ اندازه گیری شد. بر اساس نتایج به دست آمده بیشترین و کمترین میزان تخمریزی، به ترتیب روی ارقام مامایی و شاهرود ‮‭21‬ مشاهده شد. بیشترین تلفات روی رقم شاهرود ‮‭13‬ و کمترین میزان خسارت روی ارقام شاهرود ‮‭21‬ و شاهرود ‮‭13‬ دیده شد. مطالعه فاکتورهای زیستی کنه تارتن دولکه ای در شرایط آزمایشگاهی روی ارقام مختلف بادام نشان داد که ارقام مختلف بادام روی درصد زندهصمانی، طول دوره پورگی، طول عمر بالغین و تعداد تخم گذاشته شده توسط هر ماده تاثیر متفاوتی دارند. بالاترین درصد زنده مانی مراحل نابالغ روی رقم آذر(%‮‭88‬) و کمترین آن روی ارقام شکوفه (%‮‭47‬) و شاهرود ‮‭21‬ (%‮‭50‬) مشاهده شد. طولانیصترین دوره پورگی (‮‭5/27‬ روز) روی شاهرود ‮‭21‬ دیده شد. کوتاهصترین عمر بالغین روی ارقام شاهرود ‮‭21‬ (‮‭5/15‬ روز)و شکوفه (‮‭5/2‬ روز) و طولانیصترین طول عمر روی رقم مامایی (‮‭10/45‬ روز) مشاهده شد. بیشترین میزان تخمریزی به ازای هرماده مربوط به ارقام مامایی (‮‭57/6‬ تخم /ماده) و کمترین مربوط به ارقام شکوفه (‮‭15/1‬ تخم/ماده) و شاهرود ‮‭21‬ (‮‭31‬ تخم/ماده) بود. نتایج بررسی گلخانه ای نیز نشان داد که بیشترین تراکم جمعیت آفت روی ارقام نان پاریل و شاهرود 6 و کمترین آن روی ارقام شکوفه و شاهرود ‮‭21‬ بوده است. مقاومت ارقام نسبت به کنه تارتن بادام در شرایط طبیعی و به دو روش انجام گردید. در روش اول پس از پیوند زدن ارقام روی پایه رویشی ‭GF‬‮‭677‬ ، گلدان ها در شرایط باغ و در زیر تور حشره (جهت جلوگیری از آلودگی طبیعی) و با تعداد مساوی کنه ماده بالغ براور(5 عدد به ازای هر تکرار) آلوده شدند و پس از ‮‭21‬ روز جمعیت کل کنه (شامل تخم، لارو، نمف و بالغ) روی هر تیمار شمارش گردید. نتایج نشان داد که ارقام سفید و فرانیس ( شاهرود ‮‭12‬ ) بالاترین میزان جمعیت آفت و ارقام شاهرود ‮‭21‬ و شکوفه کمترین میزان جمعیت را داشتند. در روش دوم مقاومت ارقام بادام در شرایط آلودگی اشباع طبیعی طی دو نوبت نمونهصبرداری (با فاصله ‮‭15‬ روز) بررسی گردید.مقایسه میانگین تراکم جمعیت آفت نشان داد که رقم مامایی دارای بالاترین (به ترتیب ‮‭63‬ و‮‭206/2‬ کنه در نوبت های اول و دوم نمونهصبرداری) و رقم شاهرود ‮‭21‬ (‮‭6/2‬ و‮‭22‬ کنه) دارای کمترین تراکم جمعیت آفت بودهصاند. بررسی تراکم کرکصها در سطح برگ و میزان فنل موجود در برگ نشان داد که رابطه ای بین آنها و مقاومت بادام به کنهصهای تارتن وجود ندارد. کلمات کلیدی: بادام، مقاومت، کنهصهای تارتن، ‭Tetranychus urticae Koch ‬،‭Schizotetranychus smirnovi Wainst