شناسایی ‭QTL‬های کنترل کننده صفات مهم زراعی و کیفیت پخت و تبدیل در برنج با استفاده از نشانگرهای مولکولی

در این پژوهش، ‭QTL‬های کنترل کننده صفات مهم زراعی و کیفیت پخت و تبدیل در زمینه ژنتیکی ارقام برنج ایرانی شناسایی شدند. بر این اساس، از جمعیت متشکل از ‮‭196‬ خانواده F‮‭4:2‬ حاصل از تلاقی دو رقم اصلاح شده و بومی برنج ایرانی به اسامی سپیدرود و غریب استفاده شد. وجود چند شکلی بین والدین در ‮‭550‬ نشانگر ریزماهواره ‭(SSR) ‬و ده ترکیب آغازگر از نشانگرهای ‭AFLP (‬پس از هضم آنها به وسیله آنزیمصهای ‭EcoRI ‬و ‭MseI) ‬بررسی و سپس نقشه پیوستگی جمعیت بر اساس دادهصهای ژنوتیپی ‮‭216‬ نشانگر چندشکل (‮‭105‬ نشانگر ‭SSR ‬و ‮‭111‬ نشانگر ‭AFLP) ‬در ‮‭196‬ بوته F2 با استفاده از نرمصافزار ‭Map Manager ‬تهیه شد. نقشه حاصل ‮‭1861/3‬ سانتیصمورگان از ژنوم برنج را پوشش داد و فاصله متوسط بین نشانگرها ‮‭8/95‬ سانتیصمورگان بود. نتایج حاصل از تجزیه ‭QTL ‬با استفاده از روش مکانصیابی فاصلهصای، در مجموع تعداد پنجاه و نه ناحیه واجد ‭QTL ‬شناسایی نمود که سی و دو ‭QTL ‬صفات زراعی و بیست و هفت ‭QTL ‬صفات مرتبط با کیفیت پخت و تبدیل را کنترل نمودند. در روش مکانصیابی فاصلهصای مرکب، پنجاه و شش ‭QTL ‬شناسایی شد که بیست و هشت ‭QTL ‬صفات زراعی و بیست و هشت ‭QTL ‬صفات مرتبط با کیفیت دانه را کنترل نمودند. اگرچه نتایج حاصل از مکانصیابی فاصلهصای و مکانصیابی فاصلهصای مرکب از نظر جایگاه و اثر ‭QTL‬ها تا حدودی متفاوت بود، اما در هر دو روش تعدادی از ‭QTL‬های شناسایی شده کنترل بیش از یک صفت را بر عهده داشتند. علاوه بر آن، برای هر یک از صفات مورد مطالعه در هر دو روش مکانصیابی یک یا چند ‭QTL ‬کوچک اثر به همراه حداقل یک ‭QTL ‬بزرگ اثر که سهم زیادی از تنوع فنوتیپی صفت را کنترل میصکردند، شناسایی شد‭. QTL‬های بزرگ اثر کنترل کننده صفات مورد نظر و نشانگرهای پیوسته با آنها میصتوانند در برنامهصهای انتخاب به کمک نشانگر ‭(MAS) ‬مورد استفاده قرار گیرند. واژهصهای کلیدی: برنج، نقشه پیوستگی، ‭AFLP ‬، ‭QTL‬، ‭SSR.