گزینش برای تحمل به خشکی در ژرم پلاسم منتخب جو وحشی اسپانتانیوم ‭(Hordeum spontaneum) ‬بر اساس شاخص های زراعی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی

این بررسی بر روی 9 ژنوتیپ جو وحشی اسپانتانیوم ‭(Hordeum spontaneum )‬، انتخابی از تحقیقات قبلی، برای تحمل به تنش خشکی در آزمایشی بصورت کرت های خرد شده براساس طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، تحت شلتر انجام شد. کرت اصلی شامل سه تیمار آبیاری عبارت از بدون تنش، قطع آبیاری از مرحله گلدهی و تنش خشکی بصورت عدم آبیاری و کرت فرعی شامل ژنوتیپ ها بود. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی بر ارتفاع بوته، عملکرد دانه، بیوماس، محتوی نسبی آب برگ، تنظیم اسمزی، هدایت روزنه ای، میزان سبزینگی، دمای کانوپی، کاتالاز،آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز، پروتیین، مالون دی آلدیید، قند محلول کل و پرولین و اثر متقابل آبیاری و ژنوتیپ نیز بر روی محتوای نسبی برگ، تنظیم اسمزی، کاتالاز،آسکوربات پراکسیداز و پراکسیداز، پروتیین، مالون دی آلدیید، و پرولین معنی دار بود. در این بررسی میزان پرولین و آنزیم های آنتی اکسیدانی در ژنوتیپ های مورد برسی، پس از قطع آبیاری با گذشت زمان بررسی روند افزایشی داشت، ولی این افزایش در ژنوتیپ های یادشده چشمگیرتر بود. به نظر می رسد جو اسپانتانیوم به واسطه برخورداری از تجمع بالای اسمولیت ها (پرولین) و به تبع آن حفظ بیشتر رطوبت نسبی برگ و نیز میزان فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی بالا، در شرایط تنش خشکی قادر به حفظ بقای خود و تولید بیوماس و حتی تولید عملکرد بیشتر می باشد. نتایج بدست آمده از تجزیه به مولفه های اصلی براساس مجموع صفات مورد ارزیابی در شرایط تنش خشکی، ژنوتیپ های مورد بررسی را در چهار گروه قرار داد. گروه اول و دوم مشتمل بر ژنوتیپ های ،‮‭374 555‬ و ‮‭434‬ بود. این ژنوتیپ ها به صورت معنی داری دارای عملکرد دانه، محتوای نسبی آب برگ، هدایت روزنه ای، میزان سبزینگی، فعالیت آنزیم های پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز بالاتر و میزان مالون دی آلدیید و دمای برگ و پتانسیل اسمزی پایین تر (منفی تر) بودند، لذا به عنوان ژنوتیپ های متحمل شناخته شدند. کلمات کلیدی: جو اسپانتانیوم، تحمل به خشکی ، آنزیم های آنتی اکسیدانی، محتوای نسبی آب، شاخص تحمل تنش