بررسی پیامدهای زیست محیطی ناشی از مصرف آلاینده های کشاورزی بر کیفیت آب زهکش های شبکه آبیاری دز

تقریبا ‮‭50‬ درصد آب رود خانه دز پس از استفاده در کشاورزی به همراه مقادیر زیادی کودهای شیمیایی و آلوده کننده های عنصری ، از طریق زهکش ها به رود خانه بر می گردد.. استفاده از آب زهکش های رود خانه دز، با توجه به دبی بالای این زهکش ها برای مصارف کشاورزی از دیر باز مرسوم بوده است .برای آگاهی از وضعیت آلاینده های موجود در زهکش ها این تحقیق برای مدت دو سال و به طور ماهیانه از آب رود خانه از ( ابتدا و انتها ) و هشت زهکش اصلی آن نمونه برداری انجام و فاکتورهای ‭PH ‬،‭EC ‬، میزان ‭SAR PO‬4--- ،‭NO‬3‭/N ‬، و مقادیر عناصر سنگین ‭Fe ‬، ‭Ni ‬و ‭Cd ‬اندازه گیری شد . بیشترین تغییرات کیفیت نسبت به ابتدای مسیر در زهکش های لوره شوره و عتیج و کمترین تغییرات در زهکش های سلیمه و سخیری دیده شد . بیشترین تغییرات فاکتور ‭EC ‬با متوسط ‮‭3/2‬ برابر ابتدای مسیر و به میزان ‮‭1400‬ میکروموز برسانتی متر ثبت گردید . از نطر طبقه بندی ویلکوکس کلاس آب رو دخانه C2S1 و بدترین زهکش کلاس C3S1 می باشد لذا از نظر شوری و خطر سدیمی استفاده از کلیه زهکش ها مشکلی برای مصارف کشاورزی ندارد. دامنه تغییرات میزان نیترات ‮‭2-75‬ میلی گرم در لیتر و میزان فسفات ‮‭0/1 -2/2‬ میلی گرم در لیتر بود ، که نشان دهنده تاثیر مثبت این فاکتورها به عنوان منبع کودی می باشند. مقادیر عناصر سنگین زه آب ها کمتر از حد استاندارد مجاز و میزان کادمیم در انتهای شبکه ،کمتر از حد تشخیص دستگاه ( ‮‭0/01‬ میلی گرم در لیتر) می باشد. مقدار آهن درابتدای شبکه با ‮‭0/04‬ میلی گرم در لیتر و انتهای شبکه با ‮‭0/05‬ میلی گرم در لیتر تفاوت معنی داری ندارد و می توان حجم بالای دبی آب رودخانه را عامل یکسانی نسبی آنها دانست .کمترین تغییرات در فاکتور ‭PH ‬دیده می شود که می توان دلیل آن را مقدار بی کربنات موجود در آب رودخانه دانست. واژه های کلیدی : آلاینده های کشاورزی ، کیفیت آب ، زهکش