ارزیابی عکس العمل ارقام و لاین های پیشرفته گندم دیم (اقلیم سرد - گرم) انتخابی از آزمایشات سال ‭1387 ‬غلات نسبت به بیماری سیاهک پنهان پاکوتاه گندم با عامل ‭Kuhn Tilletia controversa ‬در مناطق دیم کشور

سیاهک پنهان پاکوتاه با عامل ‭Kuhn Tilletia controversa ‬از بیماریهای گندم در مناطق مرتفع و سردسیر با پوشش برف زمستانی بخصوص نواحی غرب و شمال غرب کشور می باشد. بمنظور گزینش ژنوتیپ های مقاوم به این بیماری، تعداد ‮‭141‬ ژنوتیپ پیشرفته گندم دیم و یک ژنوتیپ تریتیکاله نسبت به این بیماری در مراغه به مدت 2سال و کردستان به مدت یکسال مورد مطالعه قرار گرفتند. 8گرم از بذر هریک از ارقام ولاینها به نسبت وزنی ‮‭10‬ در هزار با اسپور زنده جدایه قارچ عامل بیماری جمع آوری شده از محل های اجرای آزمایش آغشته شده و هر رقم/ لاین در دو خط یک متری به فاصله ‮‭30‬ سانتی متر کشت گردید. در طول دوره رشد مراقبت های زراعی بعمل آمد و پس از رسیدن گندم، خوشه های سالم و آلوده شمارش و درصد آلودگی و عکس العمل هریک از لاین ها نسبت به بیماری مشخص شد. بدلیل تغییرات شدید آب و هوایی و عدم پوشش برف زمستانی در هر دو سال اجرای آزمایش و در هر دو منطقه، میزان آلودگی به این بیماری بسیار ضعیف بود بطوریکه در کردستان که منطقه شدیدا آلوده به این بیماری می باشد هیچ کدام از ژنوتیپ ها به این بیماری آلوده نشد. در مراغه علایم آلودگی به این بیماری فقط در سال ‮‭1389‬ بر روی ‮‭80‬ ژنوتیپ مشاهده شد که ‮‭62‬ ژنوتیپ با درصد آلودگی بین 1 تا 5 درصد (مقاوم)، ‮‭14‬ ژنوتیپ دارای آلودگی بیش از 5 و کمتر یا مساوی ‮‭10‬ درصد (نیمه مقاوم)، 4 ژنوتیپ با درصد آلودگی بیشتر از ‮‭10‬ و کمتر یا مساوی ‮‭15‬ درصد بود (نیمه حساس) و بر روی سایر ژنوتیپ ها هیچگونه علایم بیماری مشاهده نشد. لذا عدم آلودگی نشانگر مقاومت ژنوتیپ ها نبوده و لازم است مورد بررسی مجدد قرار گیرند. واژه های کلیدی: سیاهک پنهان پاکوتاه- گندم دیم - مقاومت ‭- Tilletia controversa Dwarf bunt