تهیه و نگارش فلور ایران- تیره تاج خروس ‭(Amaranthaceae)‬

تهیه و نگارش فلور تیره تاجصخروس ‭(Amaranthaceae) ‬به زبان فارسی با تکیه بر اطلاعات قدیم و جدید از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این تحقیق با مطالعه بیش از ‮‭1500‬ نمونه هرباریومی، کاشت و بررسی میدانی ‮‭20‬ گونه و رقم زراعی و زینتی و همچنین مطالعات صحرایی گونهصهای خودرو و علف هرز انجام گرفته است. گیاهان این تیره پراکنش وسیعی در ایران دارند، بویژه جنس ‭Amaranthus ‬که جز علفهای هرز مهم مزارع و باغصها است. این تیره در ایران دارای 7 جنس بنامهای ‭Amaranthus ‬با ‮‭14‬ گونه و 5 زیرگونه، که در بیشتر مناطق ایران به عنوان علف هرز پراکنش دارند، البته تعدادی از گونهصهای این جنس زینتی و برخی نیز به عنوان غله و سبزی خوراکی کاشته میصشوند، جنس ‭Aerva ‬با یک گونه ‭A. javanica (Burm.) Juss. ‬و دو واریته در منطقه خلیج وعمانی بهصصورت خودرو پراکنش دارد، جنسصهای ‭Alternanthera‬، ‭Achyranthes ‬و ‭Digera ‬هر کدام با یک گونه رویش دارند و تنها گونه ‭Alternanthera sessilis (L.) R.Br. ‬به طور خودرو در شمال و برخی مناطق ایران رویش دارد و بالاخره جنسصهای ‭Celosia‬، ‭Gomphrena ‬و ‭Iresine ‬که گونهصها و کولتیوارصهای متعددی از آنها به عنوان گیاه زینتی در پارکها و منازل کاشته میصشوند. در فلور ایرانیکا از این تیره 4 جنس شامل 3 جنس تک گونه-ای و جنس تاجصخروس با 9 گونه، 8 واریته و 1 هیبرید از ایران گزارش شده است (‮‭1972 , Aellen). ‬هیبرید بین برخی از گونهصهای جنس ‭Amaranthus ‬بویژه با گونه ‭Amaranthus retroflexus L. ‬گزارش شده است. به دلیل علف هرز بودن گیاه تاجصخروس و پراکنش وسیع جهانی آن، اهلی بودن وکاشت تعدادی از آنها در سراسر دنیا، واریاسیون بالای صفات در برخی گونهصها، جریانهای ژنی ‭(gene flow) ‬و هیبریداسیون بین برخی از گونهصهای آن، فرمهای حدصواسط ‭(intermediate) ‬در این جنس گزارش شده است، چنین فرمهایی بهصطور قابل ملاحظهصای مانع تعیین حدود پراکنش طبیعی گونهصها میصشوند. در حقیقت تعدد گونهصها یا واحدهای تحت گونهصای که توسط گیاهشناسان مختلف معرفی شده است ناشی از موارد اشاره شده در بالا میصباشد. واژهصهای کلیدی فلور، تیره تاجصخروس ‭(Amaranthaceae)‬، مطالعات هرباریومی و میدانی، پراکنش جغرافیایی.