تاثیر کشت و اهلی کردن بر رشد و مواد موثره تعدادی از گونه های آویشن ‭(Thymus sp.) ‬در استان خراسان شمالی

به منظور بررسی رویشگاه طبیعی گونه بومی جنس ‭Thymus ‬و تاثیر کشت و اهلی کردن آن در اکوسیستم های زراعی در استان خراسان شمالی، آبزمایش های جداگانه ای در سال های ‮‭88‬-،‮‭1384‬ به ترتیب در شرایط رویشگاهی و همچنین در شرایط زراعی استان به اجرا در آمد. ابتدا، پس از مراجعه به رویشگاه گونه ‭Thymus transcaspicus ‬در منطقه اسدلی نسبت به پلات گذاری و ثبت تعدادی از ویژگی ها و همچنین جمع آوری بذر گونه مورد نظر اقدام شد. سپس در مزرعه واقع در ایستگاه تحقیقاتی کهنه کند به صورت بذر کشت شدند. به عنوان مقایسه، علاوه بر گونه بومی از یک گونه خارجی به نام آویشن باغی ‭(Thymus vulgaris) ‬نیز استفاده شد. تیمارهای مورد بررسی شامل مراحل مختلف برداشت بود که برای هر کدام از گونه ها، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار آزمون شدند. در مدت اجرای آزمایش، تعدادی از ویژگی های آویشن و همچنین شاخص های فیزیولوژیک رشد مورد بررسی قرار گرفت. برای هر کدام از گونه ها، نتایج سال های آزمایش به صورت تجزیه مرکب مورد آزمون قرار گرفت. بر اساس یافته های این پژوهش تعداد وترتیب میزان درصد ترکیبات اصلی در هردو گونه آویشن ‭(Th.transcaspicus ‬و‭Th.vulgaris) ‬تفاوت چندانی نداشت. در هر دو گونه آویشن کمیت های اندازه گیری شده تحت تاثیر مراحل مختلف برداشت در هردو سال قرار گرفتند و بیشترین وزن خشک اندام در هر دو گونه مربوط به مرحله ی انتهای گلدهی در هردو سال آزمایش بود. مراحل مختلف برداشت بر ترکیب موجود در اسانس اندام هوایی درهر دو گونه آویشن در هردوسال در مراحل مختلف تاثیرات متفاوتی داشتند، با اینحال روند عملکرد های کمی بویژه عملکرد اسانس به عنوان عملکرد اقتصادی محصول نشان داد، بطور کلی در هردوگونه مرحله اواسط گلدهی درسال سوم از نظر برداشت اقتصادی بیشتر مناسبتر به نظر می رسد، چون بیشترین عملکرد اسانس درهردوگونه در این مرحله ازسال سوم عاید شده است. ضمن اینکه عملکرد اسانس گونه ‭Th.vulgaris ‬به مراتب بیش از گونه آویشن ‭Th.transcaspicus ‬است. لغات کلیدی: آویشن، رویشگاه،کشت و اهلی کردن، شاخص های فیزیولوژیک رشد، اسانس، استان خراسان شمالی