بررسی روش های ماندگاری رطوبت در پروفیل خاک در سامانه های سطوح آبگیر لوزی شکل در ایستگاه خواجه

چکیده محدودیت منابع آبی بخصوص آب قابل استفاده برای بهره برداری از منابع طبیعی و خاک در مناطق خشک و نیمه خشک ، لزوم استفاده از روشهای بهره برداری از نزولات آسمانی را برای استفاده بهینه و بهره برداری اقتصادی از اراضی مناطق خشک و نیمه خشک ضروری ساخته است. بارندگی کم ، توزیع نامناسب و تبخیر و تعرق بیشتر باعث شده که اکثر گیاهان رشد چندان خوبی نداشته باشد و راندمان محصولات کشاورزی کاهش یابد. نظر به زیادبودن وسعت چنین مناطقی در ایران دستیابی به روشهای استفاده بهینه از نزولات آسمانی و حفظ و نگهداری آن برای استفاده گیاه در فصول با بارندگی کم ، ضروری است . در این طرح که با هدف تامین رطوبت مورد نیاز درختان مثمر در پروفیل خاک صورت گرفته است، آبگیر لوزی شکل به ابعاد ‮‭260‬*‮‭260‬ سانتیمتر با تیمارهای کوزه سفالی به ارتفاع ‮‭70‬ سانتیمتر و به قطر ‮‭10‬ سانتیمتر، فیلتر سنگریزه ای، مواد جاذب رطوبت پرلیت با مخلوط حجمی ‮‭2-1-1‬ ( پرلیت ماده آلی خاک ) و شاهد، بصورت طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی در کرتهای آزمایشی در سه تکرار اجرا شد. قبل از آمار برداری در ابتدای هر سال از محل سامانه ها ، علفهای هرز را از بین برده و با غلطک دستی خاک سامانه کوبیده شده تا موجب افزایش ضریب رواناب گردد. آماربرداری از میزان رطوبت در سال ‮‭1382‬ بوسیله دستگاه اوگر ودر سالهای ‮‭1383‬ و ‮‭1384‬ بوسیله دستگاه ‭TDR ‬از محل چاله ها انجام گرفت. همچنین ‭PWP ‬، ‭Fc ‬و جرم مخصوص ظاهری هر تیمار با نمونه برداری از خاکها به صورت دست نخورده جهت محاسبه آب قابل استفاده اندازه گیری گردید. بررسی نتایج داده ها و تجزیه آماری با نرم افزار ‭SAS ‬انجام و با آزمون دانکن مورد مقایسه قرار گرفت و در سالهای مختلف با احتمال 5 و1 درصد تیمار فیلتر سنگریزه در ماههای تر و خشک بهترین تیمار از لحاظ ماندگاری رطوبت محسوب می شود و رشد نهال ها بدلیل عدم آبیاری در سال اول کاشت در تیمارهای مختلف از زنده مانی و رشد خوبی برخوردار نبود. لیکن تیمار فیلتر سنگریزه عملکرد نسبتا خوبی داشت. نتایج حاصل از میانگین رطوبت تیمارها نشان میدهد که در ماههای تر، در کلیه تیمار ها آب ذخیره شده بیشتر از آب قابل استفاده میصباشد ولی در ماههای خشک آبیاری تکمیلی ضروری است. کلید واژه: ذخیره رطوبت خاک، ماندگاری رطوبت، پرلیت، آبیاری کوزهصای، سامانه سطوح آبگیر، استحصال آب باران