معرفی لاین جدید برنج دمسیاه پاکوتاه، مقاوم به ورس، متحمل به بیماری بلاست باکیفیت پخت عالی

رقم دمسیاه همانند سایر ارقام محلی برنج، علی رغم داشتن کیفیت عالی پخت دارای ارتفاع بوته بلند، حساس به ورس و همچنین حساس به بیماری بلاست میصباشد. جهت ایجاد رقم جدید برنج دمسیاه با ارتفاع بوته متوسط و متحمل به بیماری بلاست با حفظ کیفیت عالی پخت در سال ‮‭1370‬ با همکاری بخش تحقیقات کشاورزی هستهصای سازمان انرژی اتمی بذور الیت رقم محلی دمسیاه تحت تاثیر اشعه گاما با دز ‮‭200‬ گری به شدت 5 گری در دقیقه از چشمه کبالت قرار گرفتند. بذور تحت تاثیر اشعه به همراه بذور شاهد (نمونهصهای پرتو دهی نشده) بطور جداگانه بصورت بالک در خزانه بذرپاشی شدند. در نسل M1 بذور تک خوشه از ساقه اصلی هر بوته جداگانه برداشت گردیدند تا جمعیت گیاهی نسل بعد را تشکیل دهند. در سال زارعی ‮‭1371‬ از نسل M2لاینصهای موتانت پاکوتاه، مقاوم به ورس، متحمل به بیماری بلاست و زودرس انتخاب گردیدند. این گزینش در نسلصهای M3 تا M5 ادامه یافت و در نهایت پس از ارزیابی ‮‭29‬ لاین منتخب در آزمایش مشاهدهصای، ‮‭14‬لاین موتانت پاکوتاه انتخاب شدند. لاینصهای منتخب بدلیل اینکه باروری بالایی نداشتند، طی 6 نسل با رقم اصلی دمسیاه (والد مادری) تلاقی برگشتی داده شدند. درصد باروری پس از 6 نسل تلاقی برگشتی از حدود ‮‭30‬ درصد به حدود ‮‭81‬ درصد (نمره 3) رسید. پس از آن لاینصهای منتخب به همراه رقم دمسیاه محلی بعنوان شاهد در 3 تکرار در قالب طرح بلوکصهای کامل تصادفی در سال ‮‭1382‬ در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که از نظر صفت عملکرد بین ژنوتیپ-های مورد مطالعه اختلاف معنی داری در سطح احتمال 1 درصد وجود داشت. لاین شماره 5 با عملکرد دانه حدود 3 تن در هکتار همانند رقم دمسیاه محلی (شاهد) در یک گروه قرار گرفت ولی بقیه لاینصها دارای عملکرد دانه کمتری بودند. این لاین با نمره 5 ارزیابی مقاومت به بیماری بلاست نسبت به رقم دمسیاه محلی(نمره 7) درمقابل بیماری بلاست در مرحله برگی از حساسیت کمتری برخوردار است. لاین مذکور با داشتن ارتفاع بوته ‮‭83‬ سانتیصمتر در مقایسه با رقم محلی دمسیاه محلی با دارا بودن ارتفاع بوته ‮‭142‬ سانتیصمتر نسبت به ورس مقاوم بوده ولی از نظر طول دوره رشد همانند رقم دمسیاه محلی متوسط رس (‮‭114‬ روز) میصباشد. لاین دمسیاه جدید با میزان آمیلوز ‮‭36‬/،‮‭22‬ قوام ژل‮‭67‬/،‮‭46‬ درجه حرارت ژلاتینی ‮‭4/67‬ و داشتن عطر و طعم همانند رقم دمسیاه محلی از کیفیت پخت عالی برخوردار میصباشد. همچنین به علت داشتن طول دانه بلند (‮‭6/8‬ میلیصمتر) در ردیف برنجصهای دانه بلند(تیپ صدری) قرار دارد و نیز به علت دارا بودن درصد تبدیل بالا با ‮‭55‬ درصد برنج سالم از برنجصهای با کیفیت تبدیل مناسب میصباشد.