ارزیابی مقدماتی ژرم پلاسم خارجی برنج متحمل به تنش شوری خاک به منظور استفاده در برنامه های اصلاحی برنج ایران

شوری خاک و آب هر ساله موجب کاهش حاصلخیزی اراضی و در پی آن عملکرد گیاهان زراعی از جمله برنج می شود. سطح تحمل به تنش شوری در محصولات زراعی مختلف معمولا متفاوت می باشد ولی اغلب این گیاهان به ویژه برنج در مرحله زایشی و تولید عملکرد اقتصادی به شوری حساس می باشند. از اینرو و به منظور ارزیابی تحمل ارقام خارجی برنج در مقابل تنش شوری در مناطق برنجکاری تحت تاثیر شوری در استان مازندران تعداد ‮‭38‬ ژنوتیپ برنج از مناطق مختلف دنیا و در قالب بیست و هشتمین دوره شبکه جهانی ارزیابی ژرم پلاسم برنج، در طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و در شرایط آب و خاک شور در منطقه قاجارخیل ساری از استان مازندران در طی سال زراعی ‮‭1387‬ مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل تحمل به شوری، وضعیت پذیرش عمومی ژنوتیپ، ارتفاع بوته، تعداد پنجه، طول خوشه، درصد عقیمی خوشه، وزن ‮‭1000‬ دانه و عملکرد دانه تک بوته بودند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل واریانس داده های آزمایشی نشان داد که بین ژنوتیپ های مورد مطالعه که در تجزیه و تحلیل آماری مورد استفاده قرار گرفتند (تعداد ‮‭18‬ ژنوتیپ) برای همه صفات مورد مطالعه به جز تعداد پنجه در بوته تفاوت معنی داری وجود داشت. نتایج حاکی از آن بود که ژنوتیپ های شماره ‮‭17‬ (‮‭10-2-1‬‭-IR‬‮‭3-71829‬‭R-‬‮‭1-1-89‬)، ‮‭34‬ ‭(TCCP‬‮‭3-1-266‬‭B) ‬و 4 ‭(IR‬‮‭3-77674‬‭B-‬‮‭4-13-2-2-8‬‭-AJY‬2) در گروهی با عملکرد تک بوته بالاتر، دارای وزن ‮‭1000‬ دانه بیشتر، درصد عقیمی کمتر خوشه، تعداد پنجه بیشتر و متحمل قبه شوری رار گرفتند. لذا این دسته از ژنوتیپ ها می توانند برای برنامه معرفی ارقام شور در مناطق تحت تنش شوری و استفاده در برنامه اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند. لغات کلیدی: تنش شوری، عقیمی خوشه، عملکرد دانه، تحمل، برنج