مدیریت تلفیقی بیماری برق زدگی نخود با استفاده از ارقام متحمل و سمپاشی بوته

اثرات مدیریت تلفیقی بیماری برق زدگی نخود با استفاده از ژنوتیپ های مقاوم، نیمه مقاوم و حساس و کنترل شیمیایی (به صورت ضد عفونی بذر با سم کاربندازیم به میزان 3 گرم از ماده موثره در هر کیلوگرم بذر و سمپاشی بوته با سم کلروتالونیل به میزان یک کیلو گرم در هکتار) در کشت های پاییزه نخود، طی سال های زراعی ‮‭1385‬ الی ‮‭1388‬ در قالب آزمایش فاکتوریل، بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار و با 2 فاکتور اصلی ارزیابی شد. فاکتور اول شامل مقاومت ارقام در 4 سطح ( ارقام هاشم، آرمان، ‮‭482‬‭-ILC ‬و بیوه نیج) و فاکتور دوم شامل کنترل شیمیایی در 2سطح ( کرت های سمپاشی نشده و کرت های سمپاشی شده با قارچکش ها) بود. اولین سمپاشی به محض مشاهده اولین علایم بیماری در کرت های آزمایشی و سمپاشی بعدی به فاصله دو هفته بعد اعمال شد. اسپور پاشی با استفاده از محلول پاش دستی به میزان ‮‭15‬ میلی لیتر از سوسپانسیون اسپور قارچ در هر متر طولی ردیف بوته ها در اواخر زمستان و اوایل بهار انجام شد. درصد آلودگی بر اساس روش های مرسوم و شدت آلودگی به روش جان و وایس (‮‭1991‬) با نمره گذاری (‮‭1-9‬) انجام شد. در نهایت محصول بذری هر کرت با دست برداشت شد و وزن ‮‭100‬ دانه و عملکرد هر کرت ثبت گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب شاخص های درصد و شدت آلودگی و عملکرد بوته (بر حسب کیلو گرم در هکتار) نشان داد که بین سطوح فاکتور اول (مقاومت ارقام) و سطوح فاکتور دوم ( کاربرد قارچکش ها به صورت ضد عفونی بذر و سمپاشی بوته ) و اثرات متقابل این فاکتورها و اثر سال از نظر شاخص درصد و شدت آلودگی اختلاف بسیار معنی دار یا معنی دار وجود داشت. مقایسه میانگین های مرکب اثرات متقابل ارقام در کاربرد قارچکش ها نشان داد که به طور کلی سمپاشی بوته در کاهش در صد و شدت آلودگی کلیه ارقام مورد بررسی موثر بوده است. از نظر اثر متقابل سم در سال بیشترین درصد و شدت آلودگی متعلق به ارقام سمپاشی نشده در سال دوم بررسی بود. مقایسه میانگین مرکب اثرات متقابل سال در ارقام در کاربرد قارچکش ها نشان داد که سمپاشی بوته ها باعث افزایش معنی دار عملکرد رقم بیوه نیج (حساس به بیماری) در سال اول آزمایش شده است. اما در سال دوم اعمال سمپاشی در افزایش عملکرد این رقم موثر نبوده، زیرا در این سال شدت آلودگی کرت های آزمایشی بالا بوده و اعمال دو بار سمپاشی برای کنترل موثر بیماری کافی نبوده است. در مقابل در ارقام مقاوم و نیمه مقاوم در سال اول اختلاف عملکرد معنی دار نبوده، اما در سال دوم به علت افزایش اختلاف شدت بیماریزایی بین کرت های سمپاشی شده و سمپاشی نشده، تفاوت معنی دار در عملکرد ایجاد شد. لذا افزایش معنی دار در شدت بیماریزایی منجر به کاهش معنی دار عملکرد در این ارقام در سال دوم گردید. بر اساس این بررسی ها رقم ‭ILC‬‮‭482‬ بالاترین عملکرد را داشته و سمپاشی بوته ها با سم کلروتالونیل به میزان یک کیلوگرم در هکتار قادر به کنترل بیماری روی این رقم در شرایط اپیدمی می باشد. اولین سمپاشی به محض مشاهده علایم بیماری و سمپاشی بعدی در صورت لزوم و امکان گسترش بیماری به فاصله دو هفته بعد می تواند اعمال شود.