ارزیابی لاین های امیدبخش و زودرس برنج هیبرید در شرایط گیلان

به منظور بررسی ارقام زود رس امید بخش در شرایط آب و هوای شمال کشور تعداد چهار رقم برنج هیبرید به همراه لاینهای والدینی و رقم شاهد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه منطقه رشت، ایستگاه چپرسر(تنکابن) و آبکنار (انزلی) طی سالهای ‮‭88‬ الی‮‭90‬ به اجرا در آمد. طی دوره رشد مراقبتهای زراعی نظیر آبیاری، وجین و مبارزه با آفات و امراض وکود دهی طبق عرف معمول منطقه انجام شد. همچنین تعدادی از صفات زراعی نظیر عملکرد و اجزای آن تحت مطالعه قرار گرفته و ثبت دادها انجام گردید. عملکرد تیمارها در سطح ‮‭10‬ مترمربع پس از حذف حاشیه اندازگیری شد. نتایج تجزیه واریانس عملکرد بیانگر وجود اختلاف معنی دار بین ژنوتیپ ها در اغلب صفات بوده است. آزمون بارتلت یکنواختی اشتباهات آزمایشی را تایید کرد، لذا تجزیه واریانس مرکب با چهار لاین هیبرید و چهار لاین والدینی و رقم هیبرید دیلم به همراه رقم شاهد (خزر) برای سه سال و سه منطقه انجام شد. آزمون ‭F ‬بر اساس امید ریاضی میانگین مربعات انجام گرفت. اثرات سال ها و مکان ها و نیز اثرات متقابل ژنوتیپ در سال و ژنوتیپ در مکان معنی دار نشد ولی اثر متقابل سال در مکان برای صفات وزن صد دانه و تعداد خوشه بارور در سطح احتمال یک درصد معنی دار شد. همچنین اثر متقابل سه جانبه ژنوتیپا سال ا مکان در سطح احتمال یک درصد برای صفات عملکرد، وزن صد دانه و تعداد خوشه بارور معنی دار نشان داد. برای شناخت میزان پایداری و سازگاری ژنوتیپ ها در صفت عملکرد از روش ابرهارت و راسل استفاده شد. به منظور اطمینا بیشتر از روشهای پیشنهادی لین و بینز، فرانسیس و کانینبرگ نیز مورد آزمون قرار گرفت ( در نتایج نیامد). با توجه به پارامترهای مختلف پایداری ژنوتیپ 4 ‭(SA‬‮‭15‬‭A /SA‬‮‭14‬‭R) ‬و ژنوتیپ2 ‭(IR‬‮‭79124‬‭A/SA‬‮‭14‬‭R) ‬وضعیت بهتری از نظر عملکرد دانه و خصوصیات زراعی نسبت به ارقام دیگرداشتند و به عنوان ژنوتیپ پایدار در این بررسی تعیین شدند. واژه های کلیدی: برنج هیبرید، عملکرد دانه ، پایداری و زود رسی