بررسی ارزش رجحانی گونه های مرتعی و رفتار چرایی دام درمراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (طبس - یزد)

مراتع از گونه های مختلف گیاهی و شرایط مختلف رویشگاهی تشکیل شده است. هر یک از گونه ها خصوصیات رویشی و فنولوژی متفاوت دارند. بنابراین در دوره زمانی خاصی از دوره چرا فعال بوده و ارزش چرایی(ارزش رجحانی) معینی دارد. از این روی دام چرنده نیز در مقاطع زمانی مختلف فصل چرا و نقاط مختلف عرصه مرتع، علوفه معینی در اختیار دارد که بر حسب آن از خود رفتار چرایی خاصی بروز میدهد. بدون شناخت این رفتارها برنامهریزی و مدیریت مرتع و دام مقدور نمیباشد. به منظور بررسی و تعیین ارزش رجحانی گونهها در مقاطع مختلف فصل چرا با دو روش مکمل تعیین شاخص مصرف نسبی گونه ها و زمان صرف شده برای چرای گونه ها با استفاده از دستگاه فیلمبرداری انجام و با روش تجزیه واریانس مرکب در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. برای تعیین زمان های صرف شده برای فعالیت های روزانه دام از جمله زمان چرا و استراحت ، پیاده روی و غیره از روش ثبت زمان چرا و زمان بدون چرای گله استفاده شد و سرانجام رفتار چرایی انواع دام روی گونههای مختلف با روش تجزیه واریانس دوطرفه مورد بررسی آماری قرار گرفت. براساس نتایج دو روش زماسنجی و شاخص رجحان گونه های‭Cornulaca monacanta‬، ، ‭ Artemisia sieberi ‬،‭Cymbopogon olivieri‬، بیشترین ارزش رجحانی را به خود اختصاص داده اند. گونه های ‭Pycnocycla nodiflora Pteropyrum aucheri ‬، براساس روش زماسنجی و شاخص رجحان جز گونه هایی با ارزش رجحانی پایین گروه بندی شدند. براساس روش زماسنجی گونه یکساله ها جز گونه های با ارزش رجحانی پایین در حالی که با روش شاخص رجحان جز گونه های با ارزش رجحانی بالا گروه بندی شده است. همچنین در مورد گونه ‭Hammada salicornica ‬براساس روش زماسنجی جز گونه هایی با ارزش رجحانی متوسط ( گروه دوم) و براساس روش شاخص رجحان جز گونه هایی با ارزش رجحانی ضعیف(گروه سوم) گروه بندی شده است. کلمات کلیدی: مرتع، ارزش رجحانی، رفتار چرایی، شیب، طبس.