بررسی ارزش رجحانی گونه های مرتعی و رفتار چرایی دام در مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (سایت کوهستانی الموت قزوین )

انتخاب گیاه به وسیله دام پدیده پیچیده ای است که به طور مسلم به نوع دام، نوع گیاه و شرایط آب و هوایی و غیره بستگی دارد.گونههای مرتعی در هر یک از ماهصهای فصل چرایی ارزش چرایی معینی دارند. از این روی دام چرنده نیز در مقاطع زمانی مختلف فصل چرا و نیز در مکانصهای مختلف عرصه چرا از خود رفتار چرایی خاصی بروز میدهد. بدون شناخت این رفتارها و خصوصیات ارزش رجحانی گونه های مرتعی در طول دوره چرا برنامهریزی و مدیریت مرتع و دام مقدور نمیباشد. به منظور بررسی و تعیین ارزش رجحانی گونهها در مقاطع مختلف فصل چرا با دو روش مکمل تعیین شاخص مصرف نسبی گونه ها(روش وزنی) و زمان صرف شده برای چرای گونه ها با استفاده از دستگاه فیلمبرداری(روش زمان سنجی) انجام و با روش تجزیه واریانس مرکب در قالب طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. برای تعیین و ثبت رفتار چرایی و فعالیت های روزانه دام از دستگاه ‭GPS ‬و برای تلفیق اطلاعات شیب و توپوگرافی و مسیر حرکت دام از نرم افزار ‭GIS ‬استفاده شد. این تحقیق در مراتع کوهستانی الموت قزوین بمدت 5 سال(‮‭1385-1389‬) اجراشد. اطلاعات مورد نیاز در 4 ماه فصل چرا و بمدت 4 سال جمع آوری شد. نتایج نشان داد، در روش زمان سنجی بین ارزش رجحانی گونهصها برای گوسفند در ماهصهای فصل چرا و در سالصهای بررسی تفاوت زیادی از لحاظ درصد زمان صرف شده برای چرا وجود دارد. بین دو روش از نظر ارزش رجحانی گونهصها در ماهصها و سالصهای بررسی تفاوت وجود دارد. بین رفتار چرایی دامصها در دورهصهای چرایی و در سالصهای بررسی تفاوت زیادی وجود ندارد. همچنین ارزش رجحانی یک گونه بر اساس شاخص ارزش رجحانی بستگی به سالصهای مورد مطالعه دارد و نمیصتوان نتیجه مطالعه یک ساله را به عنوان معیاری برای مطالعات در نظر گرفت. گونه ‭Agropyron trichophorum ‬در روش زمان سنجی و گونه ‭Astragalus citinrus ‬در روش روش وزنی با بیشترین ارزش رجحانی به عنوان خوش خوراک ترین گونه در بین گونه های مورد بررسی بود. بعضی از گونهصها در اوایل فصل چرا ارزش رجحانی برتری دارند و بعضی دیگر در اواخر یا اواسط فصل چرا بیشتر مورد استفاده دام قرار گرفتند. واژه های کلیدی ارزش رجحانی، رفتار چرایی، الموت، شاخص رجحانی گونه، خوشخوراکی، قزوین، گوسفند