بررسی تاثیر نظام های تناوب زراعی برمیزان آلودگی بیماری های گندم در استان گلستان

تناوب زراعی در اگرواکوسیستم ها یکی از موثرترین، کم هزینه ترین و متداولترین روش های مدیریت تعدادی از بیماری های گیاهی بخصوص عوامل بیماریزای خاکزاد و بقایا زاد محسوب می شود. به منظور بررسی اثر تناوب زراعی روی میزان آلودگی بیماری های گندم و انتخاب مناسب ترین نظام تناوب زراعی در کاهش جمعیت عوامل بیماریزا، پژوهشی با دو عامل تناوب زراعی و ژنوتیپ گندم با استفاده از طرح کرت های نواری در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی درسه تکرار به مدت پنج سال زراعی(‮‭1385-1390‬) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گرگان اجرا شد. درکرت های افقی شش نظام تناوبی با گیاهان زراعی گندم، سویا، ذرت، کلزا، پنبه، باقلا و ارزن و درکرت های عمودی نیز سه ژنوتیپ گندم شامل تجن، مغان 3 و ‮‭80-19‬‭-N ‬قرار داده شدند. بیماری های سفیدک پودری، لکه خرمایی و فوزاریوم سنبله درتیمارهای مختلف یادداشت برداری و میزان عملکرد دانه گندم تمام کرت ها نیز اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که بیشترین وکمترین میانگین عملکرد دانه به ترتیب در تیمار های تناوبی ششم (گندم، ارزن، باقلا، ذرت، ... و گندم) و دوم (گندم، ذرت، گندم، ... و گندم) به دست آمد. بیشترین میزان آلودگی به بیماری سفیدک پودری و لکه خرمایی گندم مربوط به تیمار تناوبی اول (گندم، سویا، گندم،... و گندم) و کمترین آنها مربوط به تیمار تناوبی ششم بود. تیمارهای تناوبی دوم و ششم به ترتیب بالاترین و یایین ترین میزان آلودگی فوزاریوم سنبله گندم را نشان دادند. بر اساس نتایج به دست آمده، میزان بیماری های سفیدک پودری، لکه خرمایی و فوزاریوم سنبله در تیمارهای اول و دوم در سال پنجم نسبت به سال اول افزایش یافته، ولی در تیمارهای سوم، چهارم ، پنجم و ششم کاهش یافته اند. در مجموع، تیمار تناوبی ششم با کاهش میزان بیماری ها، بهترین و مناسب ترین تیمار تناوبی بود. همچنین تیمار های تناوبی اول و دوم با افزایش میزان بیماری ها، نامناسب ترین تیمارهای تناوبی بودند. واژه های کلیدی: گندم، تناوب زراعی، بیماری های گیاهی