مطالعه آلودگی بذرهای جو طبقه مادری و گواهی شده به بیماری سیاهک آشکار جو ‭(Ustilago nuda) ‬در ایران

به منظور تعیین میزان آلودگی بذرهای جو در سیلو،انبارو مزرعه به بیماری سیاهک آشکار طرح مطالعاتی در مناطق مختلف شامل استان هایی که مراکز تامین بذرهای جو کشور هستند اجرا و وضعیت بیماری سیاهک آشکار جو در آزمایشگاه و مزرعه در 2 مرحله مورد مطالعه قرار گرفت .جهت مطالعه وضعیت آلودگی به سیاهک آشکار جو در محموله های جو بذری برداشتی ، از مراکز خرید بذر جو بر اساس استانداردهای‭ISTA ‬نمونه برداری صورت گرفته و در آزمایشگاه از هر نمونه 3 تکرار و در هر تکرار ‮‭1000‬ بذر مورد آزمون تست جنین بر اساس روش ‭Khanzada‬و همکاران ‮‭1980‬ قرار خواهد گرفت و میانگین درصد آلودگی محموله های بذری هر استان تعیین شد. نتایج حاصله نشان می دهد که مناطق سایت بذری ورامین ، تهران ، چهارمحال بختیاری و قم با ‮‭7/46‬ ، ‮‭3/30‬ ، ‮‭2/198‬ و ‮‭1/88‬ درصد میانگین آلودگی به سیاهک آ کار در ردیف آلوده ترین مناطق به بیماری بوده اند. استان های آذربایجان شرقی ، مرکزی ، خراسان رضوی و اصفهان با بیش از 1 درصد آلودگی در رتبه بعدی جای دارند. استان های خراسان جنوبی ، جیرفت ، بوشهر و سیستان و بلوچستان عاری از بیماری شناخته شده اند. همچنین روند کاهش بیماری در طی سه سال مشاهده گردید بطوریکه در سال اول ‮‭2/06‬ ، در سال دوم ‮‭1/45‬ و در سال سوم به ‮‭0/53‬ رسید. میزان بیماری در طبقه مادری کمتر از گواهی بوده و بین ارقام مورد بررسی تفاوت معنی داری مشاهده نگردید. در مطالعه پراکنش و وقوع بیماری در مزارع بر اساس سطح زیر کشت بین ‮‭3-10‬ مزرعه در هر استان انتخاب گردید. این مزارع در موقع به سنبله رفتن مورد بازرسی قرار گرفته و با انداختن تصادفی کادرهای 1 مترمربعی در مزرعه، متوسط تعداد سنبله های آلوده در متوسط کل ‮‭10000‬ سنبله مشخص گردید. ورامین با ‮‭9/7‬ درصد بیشترین میزان آلودگی مزارع را داشته است بطوریکه به علت خارج بودن از حد استاندارد مزرعه ای از پروسه تولید بذر جدا شد تهران با ‮‭5/58‬ و قم با ‮‭5/1‬ درصد آلودگی مزارع در مرتبه دوم جای دارند البته میزان بیماری در تهران روند کاهشی قابل توجهی را در 3 سال نشان داد بطوریکه از ‮‭10‬ درصد آلودگی به 6 و 1 درصد الودگی رسید. آذربایجان شرقی ، مازندران و قزوین حدود 3 درصد آلودگی را داشته اند. استان های اصفهان ، همدان ، آذربایجان غربی ، چهارمحال بختیاری و کهکیلویه و بویراحمد بین ‮‭2-3‬ درصد به بیماری سیاهک آشکار آلوده بودند. در مابقی کمتر از 1 درصد سیاهک آشکار مشاهده گردید. نتایج حاصله علاوه بر به نمایش گذاردن میزان تفاوت آلودگی در مناطق ، دیدگاه درستی از وضعیت حاکم بر بذرهای کشور ارایه نماید. که از آن می توان در خصوص تدوین استانداردهای تولید بذر تصمیمات مناسب تری گرفت.