شناسایی و ثبت ارقام منوژرم و مولتی ژرم چغندرقند با استفاده از صفات مورفولوژیک

برای حمایت از یک رقم جدید گیاهی و اعطای حق به نژادگر لازم است رقم مورد درخواست با استفاده از صفات مورفولوژیک با ارقام موجود در لیست ملی کشور مقایسه شود و در صورت دارا بودن سه شرط تمایز، یکنواختی و پایداری در صفات مورد نظر به عنوان یک رقم جدید در لیست ملی کشور ثبت گردد. به همین منظور، 7 رقم منوژرم و 4 رقم مولتی ژرم چغندرقند در قالب دو آزمایش با طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار به مدت دو سال (‮‭1389‬ و ‮‭1390‬) در ایستگاه تحقیقات مهندس عبدالرسول مطهری کرج وابسته به موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند کشت شدند. به منظور انجام آزمون های تمایز، یکنواختی و پایداری ارقام مذکور، ‮‭23‬ صفت مورفولوژیک کمی و کیفی طبق دستورالعمل ملی چغندرقند اندازه گیری یا مشاهده شد. با انجام تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفات، تمایز ارقام مورد بررسی مشخص گردید. براین اساس، از میان ‮‭17‬ صفت کیفی، فقط چهار صفت نوع بذر، رنگ آنتوسیانین هیپوکوتیل، برجستگی پهنک برگ و مشخص بودن حلقه های آوندی توانستند ارقام را از یکدیگر متمایز نمایند و ‮‭13‬ صفت دیگر حالات تظاهر یکسانی بین ‮‭11‬ رقم نشان داده و نتوانستند در تمایز ارقام موثر واقع شوند. در میان صفات کمی نیز چهار صفت عرض قاعده دمبرگ، موقعیت ریشه در خاک، طول پهنک برگ و عرض ریشه بیشترین نقش را در تمایز ارقام داشتند و سه صفت طول برگ ، عرض پهنک برگ و طول ریشه نتوانستند در تمایز ارقام از یکدیگر موثر واقع شوند. آزمون تمایز دو رقم جدید ‮‭001‬ ‭SBSI ‬و ‮‭002‬ ‭SBSI ‬از دیگر ارقام شاهد ‭(Reference Collection) ‬در صفات مورد بررسی حاکی از متمایز بودن رقم ‮‭001‬ ‭SBSI ‬از چهار رقم مولتی ژرم جام، ‮‭88‬‭-IC‬، ‭BR‬1 و ‮‭7233‬ و متمایز بودن رقم ‮‭002‬ ‭SBSI ‬از ارقام مولتی ژرم بجز رقم‭IC ‬دارد. این دو رقم جدید از ارقام هم گروه خود (ارقام منوژرم) در این صفات تفکیک نگردیدند. واژه های کلیدی: چغندرقند، صفات مورفولوژیکی، ثبت ارقام