اثر منشا و اندازه بذر بر میزان ظهور گیاه چه، استقرار بوته و عملکرد دانه ذرت ‭SC704 ‬در استان خوزستان

به منظور تعیین بهترین منشا تولید بذر ذرت هیبرید سینگل کراس ‮‭704‬ و همچنین مناسب ترین اندازه بذر و نیز تعیین ارتباط بین بنیه و اندازه بذر بر روی عملکرد دانه جهت زراعت در استان خوزستان پژوهشی در دو سال متوالی ‮‭1389‬ تا ‮‭1391‬در چهار فصل تابستان ،‮‭1389‬ بهار ،‮‭1390‬ تابستان ‮‭1390‬ و بهار ‮‭1391‬ در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفول به صورت آزمایشگاهی و مزرعه ای با سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای مورد مطالعه در شرایط آزمایشگاهی شامل دو فاکتور منشا بذر در سه سطح (منشا خوزستان ، مغان و فارس) و فاکتور اندازه بذر در سه سایز (،‮‭5 7‬/،‮‭6 6‬ میلی متر) از این سه سایز بذر آزمون های جوانه زنی استاندارد و آزمون سرما انجام گردید. اما تیمارها در شرایط مزرعه بصورت طرح اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک تصادفی با سه فاکتور منشا بذر ( منشا خوزستان ، مغان و فارس) به عنوان فاکتور اصلی و فاکتور اندازه بذر (،‮‭5 7‬/،‮‭6 6‬ میلی متر ) و مخلوطی از این سه سایز به عنوان فاکتور فرعی انجام گرفت. آنالیز این تحقیق به صورت تجزیه مرکب آزمایش های کشاورزی با مدل ( طرح آماری یکسان در چند سال در یک منطقه) صورت گرفته است. نتایج نشان داد که در شرایط آزمایشگاهی میان صفات و آزمون های اندازه گیری شده در ارتباط با منشا ها و اندازه های مختلف بذور تفاوت معنی داری وجود دارد. در شرایط مزرعه ای صفات: درصد سبز گیاهچه، سرعت سبز گیاهچه، شاخص ظهور گیاهچه، تعداد بلال در واحد سطح تحت اثر منشا بذر میان تیمارهای مختلف تفاوت معنی داری در سطح احتمال 1 درصد از خود نشان دادند. در صورتی که در سایر صفات از جمله عملکرد دانه، شاخص برداشت، تعداد دانه در بلال، تعداد ردیف در بلال، تعداد دانه در ردیف، در منشا های مختلف افزایش معنی داری یافت نشد. همچنین نتایج این آزمایش نشان داد بجز صفت وزن کل تک بلال هیچکدام از صفات مورد بررسی تحت اثر اندازه بذر معنی دار نشده است. با این وجود اکثریت صفات برتری خود را در اندازه بذر ‮‭6/5‬ میلیمتر نشان داده اند. اما بهر حال می توان گفت که با افزایش اندازه بذر، بنیه بذر و در نهایت عملکرد دانه افزایش یافته است. بدین ترتیب منشا بذر خوزستان با میانگین (‮‭4374/5‬ کیلوگرم در هکتار) بیشترین و منشا بذر مغان با میانگین (‮‭3697/10‬ کیلوگرم در هکتار) کمترین عملکرد را از خود نشان دادند. همچنین در این پژوهش مشخص شد که کشت ذرت تابستانه در این منطقه نسبت به کشت بهاره از عملکرد دانه بیشتری برخوردار می باشد. نتایج همبستگی صفات مورد ارزیابی با عملکرد دانه نیز نشان داد که صفت وزن هزار دانه بیشترین همبستگی مثبت (‮‭0/81‬) و صفت درصد سبز گیاهچه بیشترین همبستگی منفی (‮‭0/67‬ -) را با عملکرد دانه از خود نشان داده اند. کلمات کلیدی: ذرت، منشا بذر، اندازه بذر، ویگور، عملکرد