ارزیابی کیفی تناسب اراضی برای محصولات عمده زراعی در دشت سرپنیران

ارزیابی اراضی با توجه به توانمندی خاک و اقلیم در استفاده بهینه از منابع خاک، آب و سرمایه برای جلوگیری از تخریب منابع طبیعی امری ضروری است.استفاده صحیح از اراضی یکی از اهداف مهم علم خاکشناسی است بطوریکه با حفظ منابع طبیعی بیشترین سود حاصل گردد. یکی از راههای رسیدن به این هدف ارزیابی تناسب اراضی و کشت محصولات با در نظر گرفتن پتانسیل زمین است. یکی از راههای تامین غذا برای جمعیت عظیم انسانی، افزایش تولید در واحد سطح است که تناسب اراضی و استفاده صحیح از اراضی با در نظر گرفتن پتانسیل، کاربردیصتر کردن مطالعات خاکشناسی و استفاده از آن برای کاربران کشاورزی، از ابعاد این طرح است.منطقه مورد مطالعه دشت سرپنیران واقع در استان فارس با مساحت تقریبی ‮‭16000‬ هکتار در شمال شرقی شیراز به مختصات جغرافیایی ‮‭53‬ درجه ‮‭15‬ دقیقه تا ‮‭53‬ درجه ‮‭29‬ دقیقه طول شرقی و ‮‭29‬ درجه ‮‭57‬ دقیقه تا ‮‭30‬ درجه 5 دقیقه عرض شمالی واقع شده و دارای رژیم رطوبتی ‭xeric ‬و رژیم حرارتی ‭Mesic ‬میصباشد.مراحل مختلف تحقیق شامل مطالعات صحرایی، آزمایشگاهی خاک و ارزیابی کیفی اراضی است. در ارزیابی کیفی کلاس تناسب بر اساس روشصهای محدودیت ساده، شدت و میزان محدودیت و روش پارامتریک تعیین گردید.. ابتدا در هر واحد خاک یک نیمرخ حفر شد. پس از تشریح افقها از لایه های مورد نظر، نمونه برداری خاک به منظور تجزیه های آزمایشگاهی پارامترهای فیزیکی، شیمیایی و حاصلخیزی خاک از قبیل، شوری، اسیدیته، بافت خاک و درصد موادخنثی شونده صورت گرفت و سپس براساس نتایج بدست آمده خاکها را براساس تاکسونومی ‮‭2010‬ طبقه بندی گردید به طور کلی یک رده خاک در منطقه شناخته شد که عبارت از ‭Inceptisols ‬می باشند. گندم، جو، ذرت،سویا وآفتابگردان به عنوان محصولات عمده وبه منظور ارزیابی در نظر گرفته شدند. و نیازهای خاکی و اقلیمی محصولات مورد نظر جمع آوری گردید و تناسب اراضی به روش های ساده و پارامتری از نوع استوری وریشه دوم انجام گردید. ارزیابی تناسب اراضی بر مبنای روش فایو با استفاده از خصوصیات اراضی و تطبیق آنها با جداول و نیازهای گیاهی انجام شد ونقشه های تناسب اراضی تهیه گردید. در سری خاک شماره 5 و 6 واحدهای اراضی برای کشت گندم، جو و ذرت در کلاس تناسب بحرانی تا نامناسب قرا میصگیرند. که مهمترین عامل محدودکننده سنگریزه عمقی است که در بعضی از واحدها علاوه بر سنگریزه عمقی شیب نیز جز عوامل محدودکننده به حساب میص آید. همچنین واحدهای اراضی در سری خاک شماره 5 برای کشت سویا و آفتابگردان نامناسب، که عامل محدودکننده سنگریزه عمقی و در بعضی واحدها شیب نیز میصباشد. سری خاک شماره 6 برای کشت سویا و آفتابگردان در کلاس تناسب بحرانی تا نامناسب قرار دارند که مهمترین عامل محدودکننده سنگریزه عمقی است که در بعضی از واحدها علاوه بر سنگریزه عمقی، شیب و خصوصیات حاصلخیزی خاک ‭(PH) ‬نیز جز عوامل محدودکننده به حساب میص آیند. بر اساس مطالعات انجام گرفته روش ریشه دوم نسبت به روشهای دیگر از دقت بیشتری برخوردار است و با شرایط موجود در منطقه مطابقت بیشتری دارد. کلمات کلیدی: ارزیابی اراضی، تناسب اراضی کیفی، طبقه بندی خاک ، دشت سرپنیران