ساخت و ارزیابی یک واحد نشا کار نیمه خودکار برای کشت متراکم نشا ریشه لخت پیاز

کاشت نشا با دست به علت مزایای آن در کاهش مصرف آب و نهاده های کشاورزی در سال های اخیر رو به گسترش نهاده است. نشاکاری دستی با تراکم بسیار زیاد، به تعداد ‮‭800-700‬ هزار بوته با نیروی‮‭120-100‬ نفرکارگر روز و با استفاده از نشا ریشه لخت (نشاهایی که بدون وجود خاک اطراف ریشه از خزانه به زمین اصلی انتقال می یابند) برای تامین عملکردی بین ‮‭120-80‬ تن در هکتار انجام می گیرد. این روش هزینه بر، زمان بر و در شرایط سخت کاری انجام می گردد. کاشت نشا با ماشین های نشاکار موجود در دنیا برای تامین نیازهای زراعی این محصول با محدودیت مواجه می باشد. نخست اینکه تامین تراکم مورد نیاز بوسیله آنها ( ماشین های نشاکار مخصوص نشا بدون خاک) امکانپذیر نبوده و همچنین تولید نشا (گلدانی) در آنها به منظور تامین تراکم مورد نیاز به مراتب گرانتر از هزینه کشت دستی خواهدبود. ساخت یک ماشین نشاکار (با استفاده از نشا بدون خاک) که بتواند چنین نیاز زراعی (تامین تراکم بسیار زیاد) در کشت پیاز را تامین نماید سبب کاهش هزینه تولید و راحتی کشاورزان پیازکار می گردد. به همین منظور در این تحقیق اقدام به ساخت یک واحد نشاکار برای هدایت نشا بدون خاک با روش ثقلی به درون خاک گردید. بعد از انتخاب طرح اولیه ماشین، انتخاب قسمتهای مختلف آن شامل قطر لوله سقوط و زوایه انحنای آن، شکل شیاربازکن، نوع چرخ فشار و آرایش آن مورد بررسی و انتخاب قرارگرفت. در سال دوم آزمایش، واحد نشاکار مورد آزمون مزرعه ای قرارگرفت. برای تعیین قطر مناسب لوله سقوط راحتی عبور نشا در 4 لوله با قطرهای مختلف بررسی گردید. نتایج نشان داد که لوله های سقوط با قطرهای ‮‭50/8‬ و ‮‭63/5‬ میلی متر قابلیت عبور صد درصد نشاها را از خود داشتند.انتخاب شکل انحنا برای لوله سقوط باعث می گردید که نشاها پس از خروج از لوله با زوایه خاصی در درون شیارایجاد شده توسط شیاربازکن قرارگیرند و با حرکت چرخ فشار در خاک مستقر شوند. بررسی انحناهای مختلف در عبور نشا از این دو لوله سقوط نشان از عدم تاثیر آن در حرکت نشا در این دو لوله داشت. بنابراین قطر ‮‭50/8‬ میلی متر به عنوان قطر بهینه جهت استفاده در واحد نشاکار انتخاب شد. از آنجایی که مشاهدات مزرعه ای حاکی از استقرار مناسب نشاهای قرارگرفته با جهت متمایل به عقب درشیار کاشت نسبت به جهت های دیگر قرارگیری داشت. بنابراین با مقایسه انحنای های مختلف، زاویه ‮‭20‬ درجه که منجر به خوابیدگی ‮‭93‬ درصد نشاها به سمت عقب می گردید به عنوان مناسب ترین شعاع انحنا در لوله سقوط با قطر‮‭50/8‬ میلی مترتعیین شد. از بین 4 چرخ فشار، چرخ مخروطی فلزی با قطر ‮‭45‬ سانتی متر از لحاظ درصد استقرار نشا، عمق کاشت، انحراف معیار عمق کاشت، زاویه استقرار نشا، درصد نشاهای مدفون شده و رها شده عملکرد بهتری نسبت به چرخهای دیگر داشت. علاوه براین در این چرخ قابلیت کم کردن عرض واحد تا ‮‭34‬ سانتی متر و در نتیجه تامین فواصل ردیفی ‮‭17‬ سانتی متری وجود داشت. بنابر این چرخ مخروطی فلزی به عنوان چرخ فشار واحدکارنده انتخاب گردید.ارزیابی نهایی واحد نشاکار در خاک های مختلف در استقرار نشا بیشتر از ‮‭90‬ درصد اندازه گیری شد. نتایج مقایسه شاخص های عملکردی ماشین با روش دستی نشان داد که سرعت کاشت ماشینی تقریبا ‮‭3/6‬ برابر سرعت کاشت روش دستی می باشد (کشت روزانه در روش دستی برابر ‮‭28‬ درصد کشت مکانیزه می باشد). همچنین مقایسه اقتصادی روش کاشت دستی نشا با روش ماشینی نشان داد که هزینه کشت دستی ‮‭2/1‬ برابر هزینه کشت با ماشین می باشد. واژهای کلیدی:نشاکار پیاز، کشت متراکم پیاز، نشا بدون خاک.