ارزیابی مقاومت ارقام تجارتی و هیبریدهای داخلی چغندرقند نسبت به نماتد مولد سیست چغندرقند در شرایط آلودگی طبیعی مزرعه

نماتد سیستی چغندرقند ‭(Schmidt Heterodera schachtii)‬، عامل عمده محدود کننده تولید چغندرقند در ایران و دیگر کشورهای جهان است. به منظور ارزیابی مقاومت ارقام تجارتی چغندرقند در سال ،‮‭1390‬ دو آزمایش ‮‭25‬ رقمی ارقام داخلی و خارجی در استان خراسان رضوی(مشهد) و یک آزمایش ‮‭25‬ رقمی در استان آذربایجان غربی(خوی) در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در چهار تکرار در شرایط آلوده به این نماتد، اجرا شد. قبل از کشت و قبل از برداشت، نمونه مرکب خاک تهیه و به ترتیب جمعیت اولیه ‭(Pi) ‬و نهایی‭(Pf) ‬نماتد مشخص شد. شاخص تولید مثلی نماتد‭(RF)‬، خصوصیات کمی و کیفی چغندر قند نظیر(عملکرد ریشه، درصد قند، عملکرد شکر ناخالص و خالص و ) اندازه گیری و با استفاده از نرم افزار‭SAS ‬مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج آزمایشات خراسان نشان داد که: ارقام ‭FD‬‮‭0901‬‭IR ‬و ‭Pauletta ‬بالاترین عملکرد ریشه و قند را نسبت به سایر ارقام تولید نموده و رقم ‭HI‬‮‭0702‬ نیز از نظر عملکرد ریشه در رتبه دوم قرار گرفت. اما عملکرد قند و درصد استحصال قند پایین تری نسبت به ارقام یاد شده داشت. رقم ‭FD‬‮‭1023‬‭IR ‬در این بررسی به این نماتد حساسیت نشان داده و کمترین عملکرد ریشه و قند را تولید نمود. در ارزیابی هیبریدهای مقاوم، نتایج نشان داد که: اگرچه عملکرد ریشه و قند این هیبرید ها در حد ارقام تجارتی نیست ولیکن هیبریدهای (‮‭7112‬‭*KWS)*SB‬‮‭28‬ و (‮‭7112‬‭*KWS)*SB‬‮‭26‬ عملکرد ریشه و قند قابل قبولی تولید نمودند. اما نتایج آزمایش ارقام مشابه در آذربایجان غربی نشان دادکه ارقام ‭FD‬،‮‭113‬‭HI‬‮‭1173‬ و هیبرید(‮‭7112‬‭*KWS)*SB‬‮‭29‬ عملکرد ریشه بالاتری نسبت به سایر ژنوتیپ ها داشته اند. واژه های کلیدی: نماتد مولد سیست چغندر قند، ‭Heterodera schachtii‬، مقاومت، شاخص جمعیت نماتد