تاثیر دما بر جوانه زنی و سختی بذر یونجه

به منظور بررسی تاثیر عوامل دما در 5 سطح شامل دمای ‮‭25‬ ‭C(‬شاهد)، 5 روز دمای 5 ، 7 ‭C ‬ساعت دمای ‮‭48‬ ،‮‭40‬ ‭C ‬ساعت دمای 8 ‭C - ‬و ‮‭48‬ ساعت دمای ‮‭16‬ ‭C- ‬و عامل رقم یونجه در 7 سطح شامل دو گونه یکساله(شامل‭M.rigidula‬، ‭M. scutellata‬،) و 5 اکوتیپ چند ساله شامل دو اکوتیپ مناطق سرد(همدانی و قره یونجه) و سه اکوتیپ مناطق گرم(یزدی، بغدادی و بمی) بر سختی بذر و کیفیت بذر، یک آزمایش فاکتوریل 5ا7 در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار اجرا شد. صفات مورد بررسی درصد جوانه زنی نهایی‭(FG)‬، درصد بذرسخت‭(HS)‬، درصد بذرمرده‭(R)‬، درصد گیاهچه عادی‭(NG)‬، درصد گیاهچه غیرعادی‭(ANG)‬، میانگین زمان جوانه زنی‭(MTG)‬، ضریب سرعت جوانه زنی‭(CVG)‬، میانگین جوانه زنی روزانه‭(MDG) ‬و سرعت جوانه زنی روزانه‭(DGS) ‬بود. تجزیه و تحلیل نتایج نشان داد که اثر دما، رقم و اثر متقابل آنها در سطح 1درصد برای کلیه صفات مورد بررسی معنی دار بود. مقایسه گروهی میانگین یونجههای یکساله و چندساله نشان داد که در یونجه های یکساله نسبت به یونجه های چندساله ‭FG‬، ‭MDG‬، و ‭NG ‬کاهش و ‭MTG‬، ‭ANG‬، ‭R ‬و ‭HS ‬افزایش معنی داری داشت. همچنین مقایسه گروهی میانگین صفات در یونجه های چندساله مناطق سرد و گرم کشور نشان داد که یونجه های مناطق سرد نسبت به یونجه های مناطق گرم دارای ‭CVG‬، ‭R ‬و ‭HS ‬بیشتر و ‭FG‬، ‭MDG‬، ‭DGS‬، ‭ANG ‬و ‭NG ‬کمتری بودند. مقایسه گروهی میانگین سایرسطوح عامل دما با دمای شاهد نشان داد که سایر سطوح دمایی نسبت به شاهد دارای ‭ANG ‬و ‭R ‬بیشتر و ‭MTG‬، ‭DGS‬، ‭NG ‬و‭HS ‬کمتری داشته اند. نتایج مقایسه گروهی میانگین سطوح دماهای بالاتر و پایینتر از صفر درجه سانتی گراد نشان داد که‭HS‬، ‭MTG‬، ‭R ‬و ‭ANG ‬در دماهای بالای صفر درجه سانتی گراد در مقایسه با دماهای زیر صفر افزایش و ‭NG‬، ‭MDG‬، ‭CVG ‬و‭FG ‬کاهش یافته است. مقایسه گروهی میانگین دماهای زیر صفر با شاهد نشان داد که ‭ANG ‬و ‭R ‬نسبت به شاهد افزایش و ‭DGS‬، ‭NG‬، ‭MDG‬، ‭ANG ‬و ‭HS ‬کاهش معنی داری یافته است. همچنین مقایسه گروهی میانگین سطوح دماهای بالای صفر درجه سانتی گراد و شاهد نشان داد که ‭MTG‬، ‭ANG ‬و ‭R ‬نسبت به شاهد افزایش و ‭FG‬، ‭HS‬، ‭MDG ‬و ‭ANG ‬کاهش معنی داری یافته است. مقایسه میانگین اثر متقابل نشان داد که در توده های مورد بررسی با افزایش دما ‭FG ‬، ‭CVG ‬، ‭MDG ‬و ‭NG‬، افزایش و ‭MTG ‬کاهش یافته است. دماهای حداکثر و حداقل در این بررسی در توده های بذر افزایش ‭ANG ‬را سبب شد. کمترین و بیشترین ‭R ‬نیز در تمامی توده های مورد بررسی در دماهای ‮‭25‬ و ‮‭16‬- مشاهده گردید. تمامی توده های بذر بیشترین‭HS ‬متعلق به دمای شاهد و کمترین آن در دماهای حداکثر و حداقل مشاهده گردید که بیانگر اثر معنی دار دماهای حداکثر و حداقل در کاهش سختی بذر یونجه بود. واژه های کلیدی: یونجه، سختی بذر، دما، جوانه زنی