بررسی خصوصیات زراعی و مقایسه عملکرد دانه لاین های نخود کابلی در کشت پاییزه تحت شرایط دیم

کمتر کسی در بخش کشاورزی یافت می شود که از نقش ویژه حبوبات بخصوص نخود در تثبیت ازت اتمسفری در خاک که موجب حاصلخیزی آن به نفع زراعت بعدی می گردد آگاه نباشد. باکشت این گیاه از نیاز به کود ازته کاسته شده که در تناوب با غلات دیم سبب ایجاد یک سیستم پایدار می گردد. به منظور دسترسی به لاین ها و ارقام متحمل به سرما دارای عملکرد بالا و سایر خصوصیات زراعی مطلوب، این بررسی در قالب دو آزمایش با استفاده از‮‭20‬ و ‮‭19‬ لاین انتخابی از آزمایشات ‮‭89-90‬ ‭PYT‬و ‮‭88-89‬ A2،1&3‭-Test ‬و رقم جم بعنوان شاهد در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار و دو مکان، در ایستگاه های تحقیقات دیم مراغه و ارومیه در سال زراعی ‮‭1390-91‬ اجرا گردید. نتایج حاصل از تجزیه مرکب برای صفات مختلف در دوآزمایش نشان داد که درآزمایش ‭CAYT‬1 لاین های ‮‭13‬،4 و ‮‭11‬ و در آزمایش ‭CAYT‬2 لاین های ،7،3 ،‮‭14‬ ،6 ،‮‭16 5‬ و 1 به ترتیب با بیش از یکصد بوته در واحدهای آزمایشی بعد از آخرین یخبندان نسبت به سایر تیمارها بقای زمستانه بالایی داشتند. در هر دو آزمایش تفاوت چندانی برای صفات تعداد روز تا %‮‭50‬ گلدهی و %‮‭90‬ رسیدگی مشاهده نگردید. لاین های ،3 ،‮‭15‬ ،‮‭4 2‬ و‮‭13‬ با بیش از ‮‭26/5‬ سانتیمتر در آزمایش اول و پانزده لاین با بیش از ‮‭25‬ سانتیمتردر آزمایش دوم به عنوان ژنوتیپ های قد بلند شناسایی شدند. وزن صد دانه لاین های ،‮‭17‬ ،‮‭16‬ ،6 ،‮‭10 9‬ و ‮‭14‬ درآزمایش ‭CAYT‬1 و 3 لاین ،‮‭11 10‬ و 8 در آزمایش ‭CAYT‬2 به ترتیب بیش از ‮‭35‬ گرم بود. در آزمایش اول لاین های ،‮‭9 6‬ و ‮‭12‬ ‭(FLIP ‬‮‭51-02‬‭C ‬،‭FLIP ‬‮‭81-02‬‭C ‬و ‭FLIP ‬‮‭08-03‬‭C)‬، به ترتیب با 3/،‮‭482/3 494‬ و ‮‭451/23‬ کیلو گرم در هکتار نسبت به شاهد (رقم جم) با ‮‭394/8‬ کیلوگرم در هکتار برتر بودند. ضمن آنکه 8 لاین نیز در آزمایش دوم دارای عملکرد بالای ‮‭500‬ کیلو گرم در هکتار بودند. با توجه به نتایج آزمایشات، تعداد ‮‭16‬ لاین متحمل به سرما و برتر از لحاظ خصوصیات زراعی به منظور ارزیابی بیشتر در کرت های بزرگ و با تکرار بیشتر برای آزمایشات سازگاری و پایداری انتخاب گردیدند. واژه های کلیدی: کشت پاییزه- عملکرد - خصوصیات زراعی نخود ‭(Cicer arietinum L.)