مقایسه ی روش های مختلف خاک ورزی و کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم آبی در شهرستان اقلید (فاز اول)

این تحقیق به منظور بررسی اثر روش های مختلف خاک ورزی و کاشت بر خصوصیات خاک، شاخص های انرژی، منافع اقتصادی، عملکرد و اجزای عملکرد گندم آبی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با پنج تیمار و سه تکرار در اراضی ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان اقلید اجرا گردید. روش های خاک ورزی و کاشت (تیمارها) در این پروژه عبارت بودند از: 1- روش مرسوم شامل استفاده از گاوآهن برگرداندار، دیسک، بذرپاشی، دیسک و فارویر (2 ‭(A- ‬روش بی خاک ورزی شامل کشت مستقیم با خطی کار اسفوجیا (3 ‭(B- ‬روش کم خاک ورزی شامل استفاده از خاک ورز مرکب، کاشت با دستگاه کمبینات (4 ‭(C- ‬روش بی خاک ورزی شامل کشت مستقیم با خطی کار جیران صنعت (5 ‭ (D- ‬روش مرسوم شامل استفاده از گاوآهن برگرداندار، دیسک و کاشت با خطی کار همدانی ‭(E) ‬کرت های آزمایشی در این تحقیق دارای ابعاد ‮‭10‬ا‮‭50‬ متر بود. پارامترهای اندازه گیری شده شامل جرم مخصوص ظاهری خاک، درصد ماده ی آلی خاک، شاخص های انرژی، میزان مصرف نهاده ها عملکرد و اجزای عملکرد گندم بودند. داده های به دست آمده از این پژوهش با استفاده از نرم افزاز ‭SAS ‬تجزیه و تحلیل آماری شدند و برای مقایسه میانگین تیمارها از آزمون چند دامنه ای دانکن استفاده گردید. جهت ارزیابی اقتصادی این پروژه از تحلیل نهایی منفعت به هزینه استفاده شد. نتایج این پروژه نشان داد که بین تیمارهای مختلف از نظر فاکتورهای جرم مخصوص ظاهری خاک، میزان ماده آلی خاک، ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد خوشه در متر مربع، تعداد دانه در خوشه و وزن هزاردانه اختلاف معنی داری وجود نداشت. هرچند متوسط عملکرد محصول در تیمارهای مختلف تفاوت معنی داری با هم نداشتند اما در هر یک از سال های اجرا، تفاوت بین تیمارها از نظر عملکرد محصول معنی دار بود. در سال اول اجرای پروژه، تمام تیمارهای حفاظتی عملکرد بالاتری نسبت به تیمار خاک ورزی مرسوم و کاشت به صورت دست پاش داشتند. در سال دوم، تیمار خاک ورزی مرسوم و کاشت به صورت دست پاش بیشترین عملکرد را به خود اختصاص داد. در تمام تیمارهای تحقیق، نهاده های کود و سم بیشترین درصد انرژی مصرفی را به خود اختصاص دادند. این نهاده ها در تیمارکشت مستقیم با جیران صنعت دارای بیشترین سهم انرژی ورودی بودند در حالی که نهاده های مزبور کمترین سهم را در انرژی ورودی تیمار خاک ورزی مرسوم و بذرپاشی داشتند. افزون بر این تیمارهای حفاظتی دارای نسبت انرژی بیولوژیک بزرگتری در مقایسه با تیمارهای مرسوم بودند. در بین تیمارهای این پروژه، تیمار خاک ورزی مرسوم و بذرپاشی کمترین نسبت انرژی دانه را به خود اختصاص داد و بیشترین نسبت انرژی دانه به تیمار کشت مستقیم با جیران صنعت تعلق گرفت. همچنین تیمار کم خاک ورزی و کاشت با کمبینات بیشترین میزان افزوده خالص انرژی و تولید (کاه و دانه) را به ازای واحد انرژی مصرفی (‮‭0/115‬ کیلوگرم بر مگاژول) را داشت و کمترین مقدار افزوده خالص انرژی و تولید (کاه و دانه) به ازای واحد انرژی مصرفی (‮‭0/110‬ کیلوگرم بر مگاژول) مربوط به تیمار خاک ورزی مرسوم و کاشت با خطی کار همدانی بود. نتایج ارزیابی اقتصادی نشان داد که در سال اول، بهترین تیمار از نظر اقتصادی تیمارهای ‭D ‬و ‭E ‬بودند و پس از آنها به ترتیب تیمارهای C، ‭B ‬و ‭A ‬قرار گرفتند. اما در سال دوم، اگر چه هیچکدام از تیمارها دارای سود نبودند اما در راستای به حداقل رساندن ضرر، تیمار ‭A ‬بهترین تیمار بود و پس از آن به ترتیب تیمارهای D، E، ‭B ‬و‭C ‬قرار داشتند. واژه های کلیدی: خاک ورزی مرسوم، کم خاک ورزی، بی خاک ورزی، شاخص های انرژی، خصوصیات خاک، گندم