ارزیابی فامیل های نیمه خواهری ‭(HSF) ‬دیپلویید چغندرقند در شرایط تنش خشکی

کمبود آب از عوامل مهم محدود کننده تولیدات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک جهان می باشد. در این مناطق، کم آبیاری می تواند روش مناسب و مقرون به صرفه ای باشد. بنابراین معرفی ارقام متحمل به خشکی محصولات زراعی از جمله چغندرقند در این مناطق از اولویت خاصی برخوردار است. این تحقیق به منظور ارزیابی فامیل های نیمه خواهری در شرایط تنش خشکی در سال ‮‭1391‬ در ایستگاه تحقیقاتی مهندس عبدالرسول مطهری کرج انجام شد. در این پروژه تعداد‮‭192‬ فامیل های نیمه خواهری از سه توده گرده افشان ‮‭110‬(نتاج ‮‭52‬ و 7 )‮‭111‬، (نتاج ‮‭52‬ و ‮‭42‬) و‮‭7221‬ (نتاج ،‮‭34 43‬ و ‮‭29‬) در چهار آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی به همراه سه ژنوتیپ شاهد در شرایط تنش خشکی، همچنین ‮‭50‬ فامیل مشترک به صورت یک آزمایش تحت شرایط آبیاری معمولی (بدون تنش تا پایان دوره) مورد ارزیابی قرارگرفتند.تجزیه واریانس در چهار آزمایش تحت شرایط تنش خشکی نشان داد که بین فامیل های مورد بررسی از نظر صفات کمی (عملکرد شکر و عملکرد ریشه) اختلاف معنی دار وجود دارد، بیشترین شکر تولیدی با ‮‭64‬/،‮‭49 5‬/،‮‭5/36 5‬ و ‮‭4/89‬ تن در هکتاربه ترتیب متعلق به فامیل های ‮‭5-52-110‬‭-HSF-‬‮‭40‬ ، ‮‭34-7221‬‭-HSF-‬‮‭16‬ ، ‮‭52-111‬‭-HSF ‬و ‮‭52-52-110‬‭-HSF ‬بود و با ژنوتیپ های شاهد اختلاف معنی دار داشتند. کارایی مصرف آب فامیل های فوق به ترتیب با مقادیر ‮‭0/66‬ ، ‮‭64‬/،‮‭0/62 0‬ و ‮‭0/57‬ کیلو گرم شکر به ازا هر متر مکعب آب مصرفی در شرایط تنش خشکی با مصرف آب به میزان‮‭8600‬ متر مکعب در هکتار مشاهده شد. نتایج شاخص تحمل به خشکی ‭(STI) ‬برای ‮‭50‬ فامیل که در دو شرایط آبیاری معمولی و تنش ارزیابی شده بودند بر مبنای عملکرد ریشه و شکر نیز نشان داد که بیشترین شاخص تحمل به خشکی بر مبنای عملکرد شکر به فامیل های ‮‭7-52-111‬‭-HSF-‬‮‭12‬، ‮‭52-110‬‭-HSF-‬‮‭64‬، ‮‭7-110‬‭-HSF ‬و ‮‭3-52-111‬‭-HSF ‬به ترتیب با مقادیر ‮‭0/66‬ ، ‮‭60‬/،‮‭0/57 0‬ و ‮‭0/57‬ تعلق داشت و بیانگر تحمل این فامیل ها در شرایط تنش می باشد و از این فامیل ها می توان به عنوان والد پدری برای تهیه هیبرید متحمل به خشکی استفاده کرد. میزان مصرف آب درآزمایش آبیاری در شرایط معمولی برابر با ‮‭11000‬ متر مکعب در هکتار بود .