تعیین کارآیی اقتصادی گاوداری های شیری صنعتی و عوامل موثر بر آن در استان کهگیلویه و بویراحمد

علیرغم پتانسیل بالایی که استان کهگیلویه و بویراحمد در تولید شیر دارد، اما نوپا بودن این صنعت و مشکلاتی که در واحدهای گاوداری استان وجود دارد، مانع توسعه آن شده است. سهم استان کهگیلویه و بویراحمد در تولید شیر کشور حدود ‮‭0/6‬ درصد می باشد که در بین ‮‭28‬ استان کشور رتبه ‮‭26‬ را کسب کرده است. در این پژوهش، آمار و اطلاعات مورد نیاز به روش تحقیق پیمایشی گردآوری شد. جامعه آماری مورد نیاز، گاوداری های شیری صنعتی فعال در استان بود که تعداد ‮‭20‬ واحد (‮‭57‬ درصد جامعه) از طریق نمونه گیری تصادفی ساده در سراسر استان در سال ‮‭1384‬ انتخاب گردیدند. کارآیی اقتصادی و اجزا آن (کارآیی فنی و تخصیصی) برای هر کدام از واحدهای گاوداری شیری صنعتی در نمونه مورد مطالعه به روش تحلیل فراگیر داده ها ‭(DEA) ‬و با بهره گیری از نرم افزار ‮‭1.2‬ ‭DEAP‬، برآورد گردید. متغیرها در داخل الگو در مورد ستاده ها عبارتند از فروش شیر، فروش گاو و گوساله و فروش کود حیوانی و در مورد عوامل تولید، عبارتند از علوفه خشک، کنسانتره، نیروی کار، تعداد گاو شیری، هزینه دارو و درمان و هزینه سوخت و انرژی می باشد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که اختلاف بین بهترین و بدترین واحد تولیدی گاوداری شیری صنعتی در استان ‮‭85‬ درصد است. این امر نشان دهنده پتانسیل بسیار زیاد تولید شیر در استان می باشد. لذا از طریق بهبود کارآیی فنی با استفاده از بالا بردن سطح دانش فنی گاوداران و بدون وارد کردن تکنولوژی جدید، می توان این شکاف عمیق را کاهش داد. عوامل موثر فنی، اجتماعی و اقتصادی بر روی کارآیی اقتصادی واحدهای گاوداری شیری استان بررسی گردید. نتایج نشان داد که میزان تجربه و شرکت در کلاسهای آموزشی و ترویجی رابطه مثبت و معنیداری با میزان کارآیی اقتصادی گاوداریها دارند. در مورد اندازه گله نتایج نشان داد که در این استان توانایی واحدهای بزرگ گاوداری شیری در بدست آوردن حداکثر سود بسیار ضعیفتر از واحدهای کوچک می باشد. همچنین داشتن شغل دیگر، بطور قابل توجهی تاثیر منفی در میزان کارآیی اقتصادی گاوداری ها داشته است. در پایان پیشنهاداتی به منظور بهبود وضعیت صنعت گاوداری شیری در استان کهگیلویه و بویراحمد ارایه گردید. واژه های کلیدی: گاوداریهای شیری صنعتی، روش تحلیل فراگیر دادها، کارآیی اقتصادی، بویراحمد