تحلیل بهره وری عوامل تولید و تعیین کارآیی اقتصادی مزارع پرورش ماهی قزل آلا دراستان کهگیلویه و بویراحمد

سهم استان کهگیلویه و بویراحمد در تولید ماهی قزل آلا در کشور، حدود ‮‭10‬ درصد می باشد که در بین استانهای کشور رتبه پنجم را کسب کرده است. جامعه آماری مورد نیاز در این پژوهش، واحدهای تولیدی پرورش ماهی قزل آلا در استان است که از مجموع ‮‭57‬ واحد موجود، ‮‭49‬ واحد آن در استان فعال بوده و اطلاعات در سال ‮‭1384‬ توسط کارشناسان اداره شیلات استان با استفاده از تکمیل پرسشنامه بهره برداران، جمع آوری گردید. به منظور تخمین کارآیی اقتصادی مزارع پرورش ماهی و اجزا آن (کارآیی فنی و تخصیصی) از مدل ریاضی تحلیل فراگیر داده ها ‭(DEA) ‬و نرم افزار‭DEAP ‬و برای تحلیل بهره وری عوامل تولید، از مدل رگرسیون تابع تولید ماهی با بهره گیری از نرم افزار ‭SPSS ‬استفاده گردید. در این مدلها، مفدار تولید ماهی قزل آلا بعنوان ستاده و متغیرهای تعداد بچه ماهی، وزن بچه ماهی، مصرف آب، دمای آب، مقدار غذای ماهی، نیروی کار و مساحت استخر بعنوان نهاده ها مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که میانگین شکاف بین بهترین و بدترین مزرعه پرورش ماهی از نظر کارآیی فنی، تخصیصی و اقتصادی در استان به ترتیب 8/،‮‭28/1 11‬ و ‮‭31/3‬ درصد است. لذا با استفاده از بهبود سطح دانش فنی پرورش دهندگان ماهی قزل آلا و بدون وارد کردن تکنولوژی جدید و نیز با تخصیص بهینه عوامل تولید، می توان با همین تعداد مزرعه پرورش ماهی، این شکاف را تا حد ممکن کاهش داد و منجر به افزایش تولید و سود آوری مزارع پرورش ماهی استان تا حداکثر ‮‭31/3‬ درصد گردید. نتایج تحلیل بهره وری و کشش عوامل تولید نشان می دهد که مزارع پرورش ماهی استان از نظر اندازه استخر، مصرف آب و کارگر در ناحیه دوم یا ناحیه اقتصادی تولید قرار دارند. در حالی که در مورد مصرف غذای ماهی در ناحیه سوم تولید قرار گرفته اند. لذا از غذای ماهی بیش از حد اقتصادی مصرف می شود. از سوی دیگر بر اساس نتایج آنالیز هزینه ها مشخص گردید، بیشترین هزینه ها (‮‭68‬ درصد) مربوط به هزینه غذای ماهی و پس از آن هزینه های نیروی کار (‮‭9/1‬ درصد)، حمل و نقل (‮‭9/1‬ درصد) و خرید بچه ماهی (‮‭7/2‬ درصد) است. واژه های کلیدی: مزارع پرورش ماهی قزل آلا، بهره وری عوامل تولید، تحلیل فراگیر دادها، کارآیی اقتصادی