بررسی منابع کربنات کلسیم استان خراسان جهت استفاده در تغذیه مرغان تخم گذار

به منظور بررسی ترکیبات معادن کلسیت(کربنات کلسیم) استان خراسان رضوی جهت استفاده در صنعت دام و طیور،دو آزمایش پژوهشی انجام گردید. در آزمایش اول از ‮‭10‬ معدن فعال موجود در استان طی فصول مختلف نمونه برداری شد و آزمایشات آنالیز کامل مواد معدنی (عناصر کلسیم، فسفر، نیکل، پتاسیم، سدیم،کرم،کبالت، منیزیم،سرب و منگنز) و تعیین حلالیت در محیط آزمایشگاهی انجام گردید. نتایج نشان داد که سطوح مواد معدنی عناصری مانند پتاسیم، کلر، نیکل و منگنز تقریبا در تمامی معادن یکسان می باشد. عناصر تعیین کننده عمده کلسیم و منیزیم بود. همچنین معادن فعال استان که بیشترین منبع تامین کننده کربنات کلسیم می باشد، از نظر درجه مرغوبیت مناسب نیستند و میزان کلسیم در این معادن پایین است. آزمایشات حلالیت نیز نشان داد که شرایط سنگ معدنی و غلظت اسید بر روی حلالیت اثرگذار است. در آزمایش دوم اثرات جایگزینی صدفبه جایکربنات کلسیم و اندازه ذرات بهترین منبع کلسیمی(استفاده از معدن آشخانه بجنورد) بر عملکرد مرغان تخم گذار در یک طرح کاملا تصادفی بررسی شد. این طرح با آزمایشات فاکتوریل (3 * 2)،با 4 تکرار و ‮‭10‬ قطعه ای مرغ تخم گذارهایلاین‭(W‬‮‭36‬) از سن ‮‭50‬ تا ‮‭60‬ هفتگی انجام گردید. در این طرح از 3 سطح جایگزین کردن صدفبه جایکربناتکلسیم(صفر، ‮‭50‬ و ‮‭75‬ درصد)، با دو اندازه گرانولی و پودری کربنات کلسیم استفاده شد. نتایج نشان داد که سطح ‮‭100‬ درصد کربنات کلسیم بالاترین درصد تولید را ایجاد نمود و اختلاف آن با سایر گروه ها معنی دار بود. همچنین شکل گرانولی کلسیم باعث افزایش معنی دار (‮‭0/05‬ ‭> p)‬درصد تولید گردیدکه اختلاف آن در ‮‭54-56‬ هفتگی بیشتر بود. سطح ‮‭100‬درصد کربنات کلسیم و اندازه گرانولی آن باعث افزایش معنی دار وزن تخم مرغ شد. مشابه همین نتایج در وزن توده تخم مرغ مشاهده شد (‮‭0/05‬ ‭> p). ‬تیمارهای آزمایش بر مصرف خوراک تاثیری را نشان ندادند اما ضریب تبدیل غذایی در گروه ‮‭100‬درصد کربنات کلسیمو اندازه گرانولی کمترین مقدار را نشان داد (‮‭0/05‬ ‭> p). ‬بررسی صفات کیفیتخم مرغ از جمله درصدزرده، سفیده و پوسته تحت تاثیر تیمارهای آزمایش قرار نگرفت. تیمار ‮‭100‬درصد کربنات کلسیم و اندازه گرانولی باعث افزایش درصد کلسیم پوسته شد(‮‭0/05‬ ‭> p). ‬ضخامت پوسته نیز مشابه همین نتایج را نشان داد. بررسی کلی نتایج این دو آزمایش نشان داد کهبه دلیل ارزان بودن کربنات کلسیم در استان خراسان، الگوی مصرف این ماده، تابعکیفیت آن نیست وکربنات کلسیم مرغوب در مقایسه با صدف، باعث بهبود درصد تولید، وزن تخم مرغ و ضریب تبدیل غذایی شد. همچنین اندازه گرانولی در مقایسه با فرم پودری کربنات کلسیم نیز در بهبود عوامل تولیدی موثر بود. کلمات کلیدی: کربنات کلسیم، استان خراسان، تغذیه، دام و طیور